Rok 2023 przyniósł istotne zmiany umowy na okres próbny. Nowelizacja Kodeksu pracy, obowiązująca od 26 kwietnia 2023 r., wprowadziła nowe zasady zatrudniania. Zmiany wynikają z implementacji dwóch unijnych dyrektyw – work-life balance oraz tzw. dyrektywy rodzicielskiej. Ich celem jest zwiększenie przejrzystości i przewidywalności zatrudnienia.
Czego dotyczą zmiany umowy na okres próbny?
Okres próbny nadal nie może przekraczać 3 miesięcy. Jednak jego długość musi być proporcjonalna do czasu planowanej umowy docelowej. W praktyce zmiany dotyczą pracodawców planujących zatrudnić pracownika na czas określony krótszy niż 12 miesięcy.
Zgodnie z art. 25 § 22 Kodeksu pracy:
1 miesiąc – gdy planowana umowa wynosi mniej niż 6 miesięcy,
2 miesiące – gdy planowana umowa trwa od 6 do 12 miesięcy.
Pracodawca i pracownik mogą uzgodnić, że okres próbny przedłuża się o czas urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności. Okres próbny może być wydłużony maksymalnie o 1 miesiąc, jeśli uzasadnia to charakter pracy.
Nowe zasady długości umowy próbnej
Dla umów próbnych krótszych niż 2 miesiące trzeba wskazać planowaną długość umowy docelowej. Wymóg ten wynika z art. 29 § 1 pkt 6 Kodeksu pracy. Umowa musi zawierać również informacje o możliwości jej przedłużenia o czas nieobecności.
Jeśli planowaną umową po próbie jest umowa powyżej 12 miesięcy lub na czas nieokreślony, nie trzeba tego wskazywać. Brak zapisu oznacza domyślny zamiar zatrudnienia na dłużej.
Wskazanie planowanego czasu kolejnej umowy nie tworzy roszczenia pracownika o jej zawarcie. Pracodawca nie musi oferować kolejnej umowy, nawet po pozytywnej ocenie kwalifikacji. Nie ma też sankcji za zawarcie krótszej umowy niż pierwotnie planowano.
Kiedy można ponownie podpisać umowę próbną?
Po nowelizacji umowę próbną z tym samym pracownikiem można zawrzeć ponownie tylko wtedy, gdy dotyczy ona innej pracy. Nie ma znaczenia, ile czasu minęło od poprzedniego zatrudnienia – nawet jeśli ponad 3 lata. Tylko zmiana charakteru pracy uzasadnia nową próbę.
Umowy zawarte przed 26 kwietnia 2023 r. realizuje się na dotychczasowych zasadach. Po tej dacie nie wolno już ponownie zawierać próbnej umowy dotyczącej tej samej pracy.
Zmiany wymagają, aby pracodawcy dostosowali politykę zatrudnienia i dokumentację kadrową do nowych wymogów prawnych.
