W dzisiejszym artykule cyklu nowych obowiązków sprzedawców branży e – commerce omówimy największe zmiany, jakie na polskim rynku wprowadziła dyrektywa cyfrowa. Obok omówionych w poprzednich artykułach dyrektywy Omnibus i dyrektywy towarowej, tworzy trzon nowych porządków na linii sprzedawca – konsument. Dodatkowo wprowadza szereg nowych obowiązków, szczególnie informacyjnych, dla podmiotów sprzedających on – line w Polsce i na terenie Unii Europejskiej.
Dyrektywa cyfrowa – nowe obowiązki sprzedawców on-line
Dyrektywa cyfrowa, czyli Dyrektywa Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) 2019/770 z dnia 20 maja 2019 r.
W sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści cyfrowych i usług cyfrowych została zaimplementowana do polskiego porządku prawnego z dniem 1 stycznia 2023 r. i jej implementacja ma kluczowe znaczenie dla przedsiębiorców świadczących usługi cyfrowe lub sprzedających treści cyfrowe.
Zgodnie z brzmieniem samej dyrektywy: „Celem niniejszej dyrektywy jest przyczynianie się do właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego i zapewnianie przy tym wysokiego poziomu ochrony konsumentów poprzez ustanowienie wspólnych przepisów dotyczących niektórych wymagań w odniesieniu do umów zawartych między przedsiębiorcami a konsumentami o dostarczanie treści cyfrowych lub usługi cyfrowej, w szczególności przepisów dotyczących: zgodności treści cyfrowych lub usługi cyfrowej z umową, środków ochrony prawnej w przypadku braku zgodności treści cyfrowych lub usługi cyfrowej z umową lub ich niedostarczenia oraz sposobów korzystania z tych środków, oraz zmiany treści cyfrowych lub usługi cyfrowej.”
Czym jest dyrektywa cyfrowa?
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/770 z 20 maja 2019 r. reguluje umowy o dostarczanie treści cyfrowych i usług cyfrowych. Jej celem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów oraz ujednolicenie przepisów w UE.
Dyrektywa cyfrowa została zaimplementowana do polskiego prawa z dniem 1 stycznia 2023 r.
Co to są treści i usługi cyfrowe?
Dyrektywa cyfrowa wprowadza definicję usługi cyfrowej, która oznacza:
- usługę pozwalającą konsumentowi na wytwarzanie, przetwarzanie i przechowywanie danych lub dostęp do nich w postaci cyfrowej,
- lub usługę pozwalającą na wspólne korzystanie z danych w postaci cyfrowej, które zostały przesłane lub wytworzone przez konsumenta lub innych użytkowników tej usługi,
- lub inne formy interakcji przy pomocy takich danych.
Treści cyfrowe zgodnie z dyrektywą oznaczają dane wytwarzane i dostarczane w postaci cyfrowej.
Dla przykładu: treścią cyfrową jest coś, co można przekazać na nośniku niematerialnym, czyli np. e-booki czy kursy online, a usługą cyfrową będzie np. usługa poczty elektronicznej (e-mail), usługa przechowywania danych (chmura), albo usługa social mediów.
Wraz z wejściem w życie przepisów dyrektywy cyfrowej do polskiego porządku prawnego dokonano zatem rozróżnienia treści cyfrowych od usługi cyfrowej, co ma znaczenie z punktu widzenia uprawnień konsumentów chroniących ich w obrocie prawnym, zwłaszcza w tzw. e – handlu, czyli przy zawieraniu umów na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa.
Dyrektywa cyfrowa wprowadza jeszcze jedną nową ważną definicję. Mianowicie towaru z elementami cyfrowymi, towar taki zawiera:
- treść cyfrową lub
- usługę cyfrową lub
- jest z nimi połączony tak, że brak treści lub
- usługi cyfrowej uniemożliwiłby jego prawidłowe funkcjonowanie (działanie towaru ściśle powiązane z treścią lub usługą cyfrową).
Smartwatch to przykład takiego towaru.
Rozróżnienie treści i usług cyfrowych
Rozróżnienie pomiędzy treścią a usługą cyfrową ma kluczowe znaczenie. Wraz z wejściem w życie dyrektywy cyfrowej od usługi cyfrowej konsument może odstąpić. W przypadku umowy o dostarczenie usługi cyfrowej istnieje możliwość odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni od dnia jej zawarcia.
Nowe obowiązki sprzedawców
Od 1 stycznia 2023 r. treści i usługi cyfrowe muszą spełniać obiektywne i subiektywne wymagania zgodności z umową, w tym:
odpowiednią jakość, kompletność, funkcjonalność i kompatybilność,
przydatność do zwykłego lub szczególnego celu,
dostarczanie aktualizacji i bezpieczeństwo oprogramowania.
Sprzedawca musi też informować konsumenta o aktualizacjach i ich instalacji. Jeśli klient nie zainstaluje ich mimo wyraźnego powiadomienia, przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności za niezgodność towaru z umową.
Odpowiedzialność sprzedawcy
W przypadku dostarczania treści lub usług cyfrowych w sposób ciągły, przedsiębiorca odpowiada za ich zgodność przez cały czas świadczenia usługi. Dla usług jednorazowych – przez dwa lata od dnia ich dostarczenia.
Prawa konsumenta
Gdy produkt cyfrowy jest niezgodny z umową, konsument może:
żądać doprowadzenia do zgodności,
domagać się obniżki ceny,
odstąpić od umowy.
Środki ochrony w tym przypadku ustalone są gradacyjnie. Dodatkową nowością wejścia w życie przepisów dyrektywy cyfrowej jest ustanowienie rozsądnego terminu doprowadzenia do zgodności treści lub usługi cyfrowej. Bieg terminu rozpoczyna się w momencie, gdy konsument poinformuje przedsiębiorcę o braku zgodności z umową.
Instytut Wymiaru Sprawiedliwości przeprowadził badania statystyczne związane z dochodzeniem roszczeń konsumenckich od dostawców treści i usług cyfrowych, z którego wynika, że w praktyce wejście w życie przepisów zaimplementowanej dyrektywy cyfrowej rodzi problemy na płaszczyźnie roszczeń za nienależyte wykonanie umowy, a także przy kontroli niedozwolonych postanowień umownych. Raport wskazuje również, że dyrektywa sprawia problemy z ustaleniem statusu konsumenta w zakresie korzystania z usług czy treści cyfrowych („cel zarobkowy”), jak i charakteru samej umowy łączącej strony, a co za tym idzie powoduje niepewność konsumenta co do zakresu jego uprawnień, ponieważ dyrektywa cyfrowa nie rozstrzyga jakim typem umowy jest dostawa usług i treści cyfrowych, ale przewiduje katalog uprawnień konsumenta, gdy są niezgodne z umową.
Ogólnie wrażenia środowiska prawniczego i branży cyfrowej po wprowadzeniu do polskiego porządku prawnego przepisów dyrektywy cyfrowej:
- uznaje się, że wdrożenie dyrektywy pomogło, ale nie rozwiązuje wszystkich problemów związanych z e – handlem treściami i usługami cyfrowymi.
Samo zaliczenie tego rodzaju towarów do dających uprawnienia ochronne w obrocie z konsumentami należy uznać za rozwiązanie przełomowe i pozytywne.
Autor: adw. Anna Lach, Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy
Potrzebujesz profesjonalnej porady prawnej? Skontaktuj się z nami
Sprawdź inne wpisy na blogu Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy
