Zmiany w Kodeksie karnym, które pierwotnie miały wejść w życie 14 marca 2023 r., zostały przesunięte na 1 października 2023 r. To obszerna nowelizacja, która wprowadza m.in. nowy katalog okoliczności łagodzących i obciążających, nowe typy przestępstw oraz zaostrzenie kar za niektóre czyny. Co dokładnie się zmieni i jakie skutki mogą wywołać nowe regulacje? Krótko mówiąc dotychczasowe 25 lat pozbawienia wolności zostaje zastąpione nowym rozwiązaniem – sąd będzie mógł orzec karę od 15 do 30 lat więzienia lub karę dożywotniego pozbawienia wolności. W konsekwencji ma to zwiększyć elastyczność wymiaru sprawiedliwości w przypadku poważnych przestępstw.
Zakaz warunkowego zwolnienia
Sąd zyska możliwość orzekania zakazu warunkowego przedterminowego zwolnienia wobec sprawcy, który po wcześniejszym skazaniu dopuścił się kolejnego poważnego przestępstwa. To znaczy czynów przeciwko życiu, zdrowiu czy wolności seksualnej.
Katalog okoliczności łagodzących i obciążających
Nowelizacja wprowadza przykładowy, ustawowy katalog okoliczności łagodzących (np. pojednanie się z pokrzywdzonym, działanie pod wpływem silnych emocji). Poza tym obciążających (np. działanie ze szczególnym okrucieństwem, uprzednia karalność, przestępstwo z nienawiści).
Nowe przestępstwa
Dodano m.in. nowy typ przestępstwa – przyjęcie zlecenia zabójstwa za korzyść majątkową lub osobistą (art. 148a § 1 k.k.). Sprawcy, którzy dobrowolnie ujawnią zleceniodawcę i szczegóły czynu, będą mogli uniknąć odpowiedzialności (czynny żal).
Zmiany przewidują zaostrzenie kar m.in. za:
zabójstwo i jego kwalifikowane typy,
zgwałcenie (w tym gwałt na małoletnim),
udział w bójce ze skutkiem śmiertelnym,
handel ludźmi,
prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu,
finansowanie terroryzmu.
Kontrowersje i krytyka
Nowelizacja budzi sprzeczne opinie. Część ekspertów wskazuje na jej potencjalny konflikt z Konstytucją RP oraz międzynarodowymi przepisami o prawach człowieka, szczególnie w kontekście zakazu warunkowego zwolnienia. Tymczasem pojawiają się również argumenty o utrudnionej resocjalizacji i zagrożeniu dla współosadzonych.
Autor: adw. Jacek Jaruchowski, Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy
Potrzebujesz profesjonalnej porady prawnej? Skontaktuj się z nami
Sprawdź inne wpisy na blogu Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy