Prawo do korzystania, w tym oddychania, z nieskażonego powietrza jest dobrem chronionym. Gwarantują to przepisy polskiej Konstytucji. Coraz więcej osób zdaje sobie z tego sprawę. Zaczyna się aktywna walka ze smogiem, a zadośćuczynienie za zanieczyszczenie powietrza staje się częstym postulatem.
Naruszenie czy zagrożenie prawa do wolności może powodować dyskomfort. Rozumiemy to jako prawo do nieograniczonych wyjść z domu czy wietrzenia pomieszczeń. Ekspert z Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy wskazuje: ten dyskomfort może stać się przyczyną do dochodzenia przed sądem rekompensaty, w tym zadośćuczynienia za zanieczyszczenie powietrza.
Zanieczyszczenie powietrza a dobra osobiste
Na początku października Sąd Okręgowy w Warszawie orzekł w kluczowej sprawie. Dotyczyła ona niedostatecznego działania państwa w walce z zanieczyszczeniem powietrza. Sąd przyznał łącznie 35 tys. zł zadośćuczynień. Środki te przeznaczono na cele charytatywne. Powodami byli Jerzy Stuhr, Mariusz Szczygieł oraz Tomasz Sadlik. Przyczyną pozwu stało się naruszenie ich dóbr osobistych, a zadośćuczynienie za zanieczyszczenie powietrza uznano za konieczne.
Zobowiązania prawne a rzeczywistość
Zgodnie z Konstytucją RP każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody. Szkoda ta jest wyrządzona niezgodnym z prawem działaniem władzy publicznej. W przypadku walki ze smogiem jest to zaniechanie podjęcia działań przez Skarb Państwa.
Formułując powództwo, stwierdzamy, że Skarb Państwa działał nieskutecznie. Reprezentowany przez Ministra Środowiska i Ministra Energii nie podjął odpowiednich starań. $\text{W konsekwencji}$ doprowadził albo nie zapobiegł złemu stanowi powietrza. Dowodem na to jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 2018 r. Wskazuje on, że Polska uchybiła zobowiązaniom Dyrektywy $\text{UE}$ o jakości powietrza. $\text{Ponadto}$Polska nie podjęła właściwych działań. Nieprawidłowo wdrożyła $\text{dyrektywę}$ w programach ochrony jakości powietrza.
Raporty i dowody w procesie
Naruszenia te stwierdzono w raportach NIK. Dowodami są także raporty stężeń szkodliwych substancji. Wskazują one na przekroczenie norm. Tym samym, nasze zastępstwo procesowe w sporach o prawo ochrony środowiska opiera się na takich dowodach.
Czego można żądać w zamian?
Za smog można żądać zadośćuczynienia. Jest to rekompensata za cierpienia moralne. W innych słowach, rekompensujemy negatywne przeżycia osoby, której dobro osobiste zostało zagrożone. Można żądać zapłaty określonej kwoty na cel społeczny. Można też żądać naprawienia szkody. Jednakże w przypadku dochodzenia roszczeń majątkowych trzeba liczyć się z kosztami sądowymi. Opłata wynosi 5% od wysuniętych żądań. W przypadku przegranej jest to całość kosztów procesu.
Zasądzenie zadośćuczynienia na cel społeczny ma charakter prewencyjny. Świadczenie na rzecz indywidualnej osoby ma zaś zrekompensować jej doznaną krzywdę, co sprawia, że zadośćuczynienie za zanieczyszczenie powietrza staje się coraz bardziej aktualne.
Edukacja zamiast procesu.
Podsumowując, złożenie pozwu do sądu to nie jedyny sposób rozwiązania problemu. Jak wynika z raportu NIK, główną przyczyną jest emisja pyłów zawieszonych. Pochodzą one z domowych pieców węglowych. Dlatego też w pierwszej kolejności należałoby zająć się edukacją. Wnoszący pozwy, w tym Jerzy Stuhr, mieli społecznie ważny interes. Chcieli oni zwrócić uwagę na problem zanieczyszczonego środowiska. Co najważniejsze, jakość powietrza i jej wpływ na zdrowie to istotny problem. Nie można go lekceważyć.
Autor: Agata Jaczyńska, Associate, Adwokat
Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy
Czy Twoje zdrowie lub wolność są zagrożone przez zanieczyszczenie powietrza? Zanim podejmiesz proces sądowy, skorzystaj z bezpłatnych narzędzi i oceń swoją sytuację prawną w kontekście naruszenia dóbr osobistych! Odwiedź stronę Zapytaj Nas:https://www.chwp.pl/zapytaj-nas/