22 czerwca 2022 r. Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Dotyczyły sankcji pieniężnych za niewłaściwe wykonywanie obowiązków w zakresie kontaktów z dzieckiem. Dotyczy to sytuacji, gdy zachowanie dziecka, a nie rodzica sprawującego pieczę, powoduje brak realizacji ustalonych kontaktów. Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego będzie wprowadzony u nas na czas?
Przepisy te pozwalały na nałożenie sankcji finansowej na rodzica, który – w ocenie drugiego rodzica – nie wywiązywał się z obowiązku umożliwienia kontaktu z dzieckiem. Trybunał stwierdził jednak, że nakładanie kar w sytuacji, gdy to dziecko nie chce kontaktu, jest nieproporcjonalne i narusza konstytucyjne prawa rodziców.
Ochrona praw dziecka i rodziców
Trybunał uzasadnił swoje stanowisko, powołując się na:
art. 48 ust. 1 Konstytucji RP – gwarantujący rodzicom prawo do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Przy poszanowaniu dojrzałości dziecka, jego sumienia i przekonań,
art. 72 ust. 3 Konstytucji RP – nakładający na organy władzy obowiązek wysłuchania zdania dziecka i uwzględniania go, o ile jest to możliwe.
W rezultacie, wyrok oznacza, że rodzice nie mogą ponosić odpowiedzialności finansowej za sytuacje, w których dziecko – z własnej woli – odmawia spotkań z drugim rodzicem.
Potrzeba ostrożności przy stosowaniu sankcji
Mecenas Jaruchowski zwraca uwagę, że wyrok Trybunału ma duże znaczenie dla praktyki sądowej. Jednocześnie wymaga większej ostrożności przy ocenie spraw rodzinnych.
„Stanowisko Trybunału należy ocenić pozytywnie, ponieważ chroni prawa rodziców i dzieci” – mówi mec. Jaruchowski.
„Jednak istnieje ryzyko nadużyć, np. manipulacji dzieckiem przez rodzica. Dlatego sądy, rozpatrując wnioski o nałożenie sankcji, będą musiały wnikliwie badać, czy odmowa kontaktu wynika z samodzielnej decyzji dziecka, a nie wpływu rodzica.”
W skrócie, wyrok Trybunału wprowadza więc ważną zmianę w podejściu do kontaktów rodziców z dziećmi. Chroni prawa rodziców i dzieci, ale jednocześnie stawia przed sądami większe wyzwania w zakresie badania okoliczności sprawy.
Autor: Mecenas Jaruchowski, Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy
Potrzebujesz profesjonalnej porady prawnej? Skontaktuj się z nami
Sprawdź inne wpisy na blogu Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy