Rekompensata kosztów odzyskiwania należności – coraz powszechniejszy problem w biznesie
Wraz ze spowolnieniem gospodarczym oraz wzrostem zadłużenia przedsiębiorstw, rośnie zjawisko „kredytowania się” kosztem kontrahenta. Przedsiębiorcy świadomie opóźniają płatności, licząc się z odsetkami i obowiązkiem zapłaty rekompensaty kosztów odzyskiwania należności. Tymczasem w branżach budowlanej oraz transportowej opóźnienia zleceniodawców powodują zatory płatnicze. Kolejni wykonawcy nie mogą regulować swoich zobowiązań, dopóki nie otrzymają wynagrodzenia.
Kiedy przysługuje rekompensata kosztów odzyskiwania należności?
Wierzyciel ma prawo żądać rekompensaty za koszty odzyskiwania należności od dnia nabycia prawa do odsetek. Wynika to z art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
Uprawnienie to przysługuje od pierwszego dnia opóźnienia i nie wymaga odrębnego wezwania do zapłaty. Rekompensata kosztów odzyskiwania należności wynosi od 40 do 100 euro, zależnie od wartości świadczenia.
Kwotę tę przelicza się na złote według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego wymagalność świadczenia. Rekompensata przysługuje od każdej opóźnionej płatności.
Rekompensata kosztów odzyskiwania należności bez konieczności wykazywania strat
Roszczenia o rekompensatę przedawniają się po upływie trzech lat i można ich dochodzić niezależnie od odsetek i należności głównej. Wierzycielowi przysługuje rekompensata kosztów odzyskiwania należności z samego faktu opóźnienia dłużnika.
Nie jest wymagane wykazywanie rzeczywistych kosztów poniesionych przez wierzyciela w związku z odzyskiwaniem należności. Celem tej instytucji prawnej jest sankcjonowanie nielojalnych kontrahentów, a nie pokrywanie faktycznych wydatków.
Wierzycielowi zawsze należy się rekompensata kosztów odzyskiwania należności, gdy nabył prawo do odsetek z transakcji handlowej.
Sankcyjna funkcja rekompensaty kosztów odzyskiwania należności
Rekompensata kosztów odzyskiwania należności ma również działanie prewencyjne i mobilizujące wobec dłużników. Zapewnia wierzycielowi dodatkową kwotę, niezależnie od kosztów windykacji, jako formę sankcji za nieterminowe płatności.
Dzięki temu rozwiązaniu przedsiębiorcy mogą skuteczniej chronić swoje interesy finansowe w relacjach biznesowych. Rekompensata jest automatyczna i nie wymaga wykazania faktycznych kosztów.
Jak uniknąć zatorów płatniczych i minimalizować ryzyko?
Oprócz żądania rekompensaty kosztów odzyskiwania należności, kluczowe jest wdrożenie działań prewencyjnych. Podstawą jest weryfikacja wiarygodności kontrahentów oraz precyzyjne określenie zasad płatności w umowie.
Ważne jest również prawidłowe ustalenie sposobu dostarczania faktur i dokumentów oraz monitorowanie terminów płatności. Systematyczna kontrola przepływów pieniężnych w organizacji zmniejsza ryzyko zatorów.
Warto także przeprowadzać audyty prawne dotyczące procesów zarządzania wierzytelnościami i windykacji należności. Takie działania pozwalają skutecznie zabezpieczyć płynność finansową firmy.
Przypisy:
(1) Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 30 września 2021 r., III CZP 37/20.
(2) Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie – I Wydział Cywilny z dnia 5 września 2022 r., I AGa 135/21.
Autor: r. pr. Wojciech Országh, Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy
