Dnia 20 maja 2023 r. weszły w życie istotne zmiany w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów (u.o.k.i.k.). Nowelizacja wynika z konieczności wdrożenia Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1 z 11 grudnia 2018 r. i znacząco wpływa na zasady postępowania przed Prezesem UOKiK.
Celem nowych przepisów jest zwiększenie skuteczności egzekwowania unijnych reguł konkurencji na rynku wewnętrznym przez krajowe organy ochrony konkurencji oraz ujednolicenie kar w państwach członkowskich. Działanie to ma przeciwdziałać tzw. forum shopping, czyli wyborowi przez przedsiębiorców jurysdykcji z najniższymi sankcjami.
Odpowiedzialność spółki-matki za naruszenia prawa konkurencji
Nowelizacja wprowadziła możliwość nałożenia kary nie tylko na przedsiębiorcę, który dopuścił się naruszenia, lecz także na podmiot wywierający decydujący wpływ – np. spółkę-matkę – oraz osoby zarządzające. Przedsiębiorcy powinni przeanalizować strukturę organizacyjną grupy kapitałowej pod kątem potencjalnego ryzyka finansowego.
Nowe zasady odpowiedzialności związków przedsiębiorców
Po zmianach przepisów możliwe jest nałożenie sankcji na związek przedsiębiorców (np. izby gospodarcze, zrzeszenia). Wysokość kary może wynieść do 10% sumy obrotów wszystkich członków związku z roku poprzedzającego decyzję. Co istotne, kara przypadająca na konkretnego członka nie może przekroczyć 10% jego indywidualnego obrotu. Te regulacje obowiązują, gdy naruszenie prawa konkurencji przez związek przedsiębiorców ma związek z działalnością jego członków.
Okresowe kary pieniężne zamiast kar za zwłokę
W miejsce dotychczasowych kar za zwłokę wprowadzono okresowe kary pieniężne. Mogą być one nakładane w wysokości do 5% średniego dziennego obrotu przedsiębiorcy, za każdy dzień opóźnienia w wykonaniu obowiązków nałożonych przez Prezesa UOKiK.
Zmiany w procedurze kontroli i przeszukania u przedsiębiorcy
W zakresie postępowania przed Prezesem UOKiK nowelizacja przyniosła zmiany w zakresie przeszukań, m.in.:
wydłużenie terminu na rozpatrzenie wniosku przez Sąd z 48 do 72 godzin,
obowiązek podania zwięzłego uzasadnienia przez Sąd,
możliwość zaskarżenia postanowienia o przeszukaniu (jeśli sąd uwzględni zażalenie, dowody z przeszukania będą wyłączone z postępowania).
Kadencyjność Prezesa UOKiK
Wprowadzono 5-letnią kadencję Prezesa UOKiK oraz zamknięty katalog przesłanek jego odwołania. Ta sama osoba może pełnić funkcję przez maksymalnie dwie kadencje. Zmiana ta wpływa na niezależność organu i przewidywalność postępowania przed Prezesem UOKiK.
Co powinien zrobić przedsiębiorca?
Tymczasem, zmiany w przepisach znacząco zaostrzają odpowiedzialność podmiotów naruszających zasady konkurencji. Dlatego przedsiębiorcy powinni:
zapoznać się z nowelizacją,
ocenić strukturę organizacyjną swojej grupy,
wdrożyć procedury compliance,
skorzystać z doradztwa prawnego w zakresie postępowania przed Prezesem UOKiK.
Autorka:
r. pr. Sylwia Werpachowska
Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy
Potrzebujesz profesjonalnej porady prawnej? Skontaktuj się z nami-chętnie pomożemy.