Produkt w Dyrektywie 2024/2853 – oprogramowanie, AI i IoT to zagadnienie istotne dla przedsiębiorstw wprowadzających produkty na rynek Unii Europejskiej. Nowe regulacje zmieniają sposób rozumienia produktu, obejmując nim nie tylko rzeczy materialne, ale również rozwiązania cyfrowe, co wpływa na zakres ryzyka prawnego firm technologicznych i ich partnerów biznesowych.
Zmiany dotyczące odpowiedzialności za produkt niebezpieczny wymagają od przedsiębiorców szerszego spojrzenia na to, co w świetle nowych regulacji może być traktowane jako produkt. Ma to szczególne znaczenie dla firm oferujących rozwiązania software’owe, IoT oraz technologie wykorzystujące sztuczną inteligencję.
Temat rozwija Zbigniew Cieślak, radca prawny, w kolejnym artykule dotyczącym odpowiedzialności produktowej. Tym razem uwaga koncentruje się na pojęciu produktu i jego rozszerzeniu w Dyrektywie 2024/2853.
Produkt to już nie tylko rzecz materialna
Produkt w Dyrektywie 2024/2853 – oprogramowanie, AI i IoT pokazuje zmianę, która ma praktyczne znaczenie dla modeli biznesowych opartych na technologii. Pojęcie produktu nie ogranicza się już wyłącznie do materialnego przedmiotu wprowadzanego na rynek.
Nowa regulacja obejmuje również oprogramowanie, aktualizacje, cyfrowe pliki produkcyjne oraz usługi powiązane warunkujące funkcjonowanie urządzenia. Oznacza to, że analiza ryzyka produktowego powinna uwzględniać również elementy cyfrowe, które wcześniej mogły być postrzegane przede wszystkim jako zagadnienie technologiczne.
Dla przedsiębiorstw oznacza to potrzebę spojrzenia na oferowane rozwiązanie jako na całość. Fizyczne urządzenie może być powiązane z oprogramowaniem, aktualizacjami lub usługą cyfrową, bez których nie będzie funkcjonować zgodnie z założeniami.
Oprogramowanie i aktualizacje a odpowiedzialność
Rozszerzenie pojęcia produktu ma szczególne znaczenie dla przedsiębiorców tworzących i dostarczających software. W praktyce ryzyko może dotyczyć nie tylko pierwotnej wersji rozwiązania, ale również późniejszych aktualizacji wpływających na sposób jego funkcjonowania.
Aktualizacja systemu może więc przestać być postrzegana wyłącznie jako techniczny etap utrzymania produktu. Jeżeli wpływa na działanie rozwiązania, może mieć również znaczenie z perspektywy odpowiedzialności produktowej.
Dla firm technologicznych oznacza to potrzebę uwzględnienia ryzyka prawnego w procesach związanych z rozwojem, aktualizacją i utrzymaniem oferowanych rozwiązań. Technologia i odpowiedzialność prawna stają się w tym obszarze coraz silniej powiązane.
AI, IoT i cyfrowe elementy produktu
Zmiana ma szczególne znaczenie również dla rozwiązań IoT i opartych na AI. W takich modelach produkt materialny, oprogramowanie oraz usługi cyfrowe mogą tworzyć jeden funkcjonalnie powiązany ekosystem.
Jeżeli działanie urządzenia zależy od oprogramowania lub usługi powiązanej, analiza odpowiedzialności nie powinna ograniczać się wyłącznie do samego urządzenia. Znaczenie może mieć cały model technologiczny, w ramach którego produkt jest oferowany i wykorzystywany.
Podobna perspektywa dotyczy cyfrowych plików produkcyjnych. Jak wskazuje materiał źródłowy, błąd w takim pliku może stać się źródłem odpowiedzialności. Dla przedsiębiorców wykorzystujących cyfrowe procesy produkcyjne jest to kolejny obszar wymagający uwzględnienia przy analizie ryzyka.
Usługi powiązane i nowe źródła ryzyka
Nowe podejście do produktu obejmuje również usługi powiązane, które warunkują funkcjonowanie urządzenia. W praktyce może to mieć znaczenie dla modeli, w których produkt korzysta z zewnętrznych rozwiązań technologicznych lub usług chmurowych.
Nieprawidłowo działająca usługa może wpływać na funkcjonowanie całego rozwiązania. Tym samym granica pomiędzy produktem, software’em i usługą staje się istotna nie tylko technologicznie, ale także prawnie.
Dla przedsiębiorców oznacza to potrzebę identyfikacji zależności pomiędzy poszczególnymi elementami rozwiązania oraz podmiotami odpowiadającymi za ich dostarczanie i utrzymanie.
Co zmiana oznacza dla modeli biznesowych?
Rozszerzenie pojęcia produktu może wpływać na sposób organizowania współpracy pomiędzy producentami, dostawcami oprogramowania i innymi partnerami technologicznymi. W przypadku bardziej złożonych produktów poszczególne komponenty rozwiązania mogą pochodzić od różnych podmiotów.
Z perspektywy zarządzania ryzykiem istotne staje się więc ustalenie, kto odpowiada za poszczególne elementy, aktualizacje i usługi oraz jak ukształtowane są relacje pomiędzy uczestnikami danego modelu biznesowego.
Może to uzasadniać również przegląd istniejących umów z partnerami technologicznymi. Zakres obowiązków, zasady współpracy i odpowiedzialności powinny odpowiadać rzeczywistemu modelowi funkcjonowania produktu oraz roli poszczególnych podmiotów.
Odpowiedzialność produktowa jako element prawa gospodarczego
Dyrektywa 2024/2853 pokazuje, że odpowiedzialność produktowa coraz silniej łączy klasyczne zagadnienia prawne z technologią. Dla firm działających na rynku UE istotne staje się nie tylko ustalenie, kto może odpowiadać za szkodę, ale również co w świetle nowych regulacji jest produktem.
W tym zakresie znaczenie ma prawo gospodarcze dla przedsiębiorców, szczególnie przy analizie wpływu nowych regulacji na model działalności, współpracę z partnerami oraz zarządzanie ryzykiem związanym z oferowanymi rozwiązaniami.
Artykuł Zbigniewa Cieślaka rozwija temat odpowiedzialności za produkt niebezpieczny z perspektywy nowej definicji produktu. Dla firm oferujących software, IoT, rozwiązania oparte na AI czy produkty wykorzystujące usługi powiązane jest to obszar, który warto uwzględnić przy ocenie własnego modelu biznesowego i jego ekspozycji na ryzyko prawne.
