Odpowiedzialność za produkt niebezpieczny od 9 grudnia 2026 roku obejmie również nowe realia technologiczne, w tym produkty sterowane przez oprogramowanie oraz AI. Zmiana unijnych regulacji poszerza krąg podmiotów, które mogą odpowiadać za wyrządzoną szkodę, co bezpośrednio wpływa na ocenę ryzyka prawnego przedsiębiorstw.
Kto będzie odpowiadał za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny? To pytanie nabiera nowego znaczenia w związku ze zmianami, które mają znaleźć zastosowanie od 9 grudnia 2026 roku. Szczególnie istotny jest przy tym kontekst produktów sterowanych przez oprogramowanie, w tym wykorzystujących rozwiązania AI.
Temu zagadnieniu poświęcony jest artykuł Zbigniewa Cieślaka, radcy prawnego. Publikacja dotyczy podmiotów gospodarczych, które od 9 grudnia 2026 roku mogą ponosić odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, oraz znaczenia nowych zasad dla biznesu.
Odpowiedzialność za produkt a nowe modele biznesowe
Odpowiedzialność za produkt niebezpieczny od 9 grudnia 2026 roku może wymagać od przedsiębiorców ponownego spojrzenia na ryzyka związane z oferowanymi produktami. Z materiału źródłowego wynika, że nowa regulacja unijna wyraźnie przesuwa granice odpowiedzialności i znacząco poszerza krąg podmiotów, które mogą za nią odpowiadać.
Dla biznesu istotne jest więc pytanie nie tylko o sam produkt, lecz także o rolę, jaką przedsiębiorstwo pełni w modelu jego tworzenia, oferowania i współpracy z innymi podmiotami. W bardziej złożonych przedsięwzięciach gospodarczych przy jednym rozwiązaniu może współpracować wiele firm, a poszczególne elementy produktu mogą pochodzić od różnych partnerów.
Z perspektywy zarządu zmiana regulacyjna może zatem oznaczać potrzebę ponownej identyfikacji obszarów ryzyka i oceny, czy stosowane dotychczas mechanizmy zarządzania odpowiedzialnością odpowiadają nowym realiom.
Produkty sterowane przez oprogramowanie i AI
Szczególną uwagę zwracają produkty sterowane przez oprogramowanie, w tym AI, które zostały wskazane w materiale dotyczącym nowych zasad odpowiedzialności. Pokazuje to, że odpowiedzialność produktowa nie może być postrzegana wyłącznie przez pryzmat tradycyjnych produktów i ich fizycznych właściwości.
Dla przedsiębiorstw rozwijających lub wykorzystujących rozwiązania technologiczne temat staje się tym samym zagadnieniem biznesowym. Pytanie o odpowiedzialność może bowiem pozostawać w bezpośrednim związku z tym, jak skonstruowany został produkt, jakie podmioty uczestniczą w jego dostarczaniu oraz jak wygląda współpraca pomiędzy nimi.
W konsekwencji rozwój produktów wykorzystujących oprogramowanie i AI wymaga uwzględnienia odpowiedzialności prawnej już na etapie analizy ryzyk związanych z przyjętym modelem działalności.
Relacje z partnerami biznesowymi
Poszerzenie kręgu podmiotów mogących odpowiadać za szkodę powinno zwrócić uwagę przedsiębiorców również na sposób organizacji współpracy z partnerami. Im bardziej złożony produkt i większa liczba uczestników procesu jego tworzenia lub oferowania, tym istotniejsze staje się prawidłowe rozpoznanie roli każdego z nich.
Z perspektywy prawnej zasadne może być przeanalizowanie istniejących relacji kontraktowych i ustalenie, czy odpowiadają one rzeczywistemu modelowi współpracy. Znaczenie mogą mieć w szczególności zakresy obowiązków stron, przepływ informacji oraz przyjęte mechanizmy dotyczące ryzyk związanych z produktem.
Postanowienia umowne nie zastępują oczywiście regulacji określających podstawy odpowiedzialności wobec poszkodowanego. Są jednak istotnym elementem organizacji relacji pomiędzy przedsiębiorcami i zarządzania ryzykiem gospodarczym.
Co zmiana oznacza dla zarządów?
Z perspektywy zarządzających nowe regulacje dotyczące odpowiedzialności produktowej nie powinny być traktowane wyłącznie jako techniczna zmiana przepisów. Mogą one wpływać na ocenę ryzyka prawnego i reputacyjnego oraz na sposób organizowania współpracy z kontrahentami.
Przygotowanie przedsiębiorstwa do nowych zasad może więc rozpocząć się od identyfikacji produktów, których dotyczą analizowane regulacje, oraz określenia miejsca firmy w modelu ich tworzenia i oferowania. Kolejnym obszarem analizy są relacje z partnerami biznesowymi i funkcjonujące w przedsiębiorstwie mechanizmy zarządzania ryzykiem.
W przypadku produktów sterowanych przez oprogramowanie lub wykorzystujących AI szczególnej uwagi wymaga także powiązanie aspektów technologicznych z ich konsekwencjami prawnymi. To właśnie na styku technologii, regulacji i modelu biznesowego mogą pojawiać się pytania wymagające wcześniejszego uporządkowania.
Odpowiedzialność produktowa jako ryzyko prawne przedsiębiorstwa
Zmiany dotyczące odpowiedzialności za produkt pokazują, że przedsiębiorcy powinni analizować nowe regulacje również z perspektywy własnego modelu biznesowego. Poszerzenie kręgu podmiotów mogących ponosić odpowiedzialność może mieć znaczenie dla sposobu oceny ryzyka, organizacji procesów wewnętrznych oraz relacji z partnerami.
W tym kontekście istotne jest prawo gospodarcze dla przedsiębiorców, pozwalające analizować skutki zmian regulacyjnych w powiązaniu z prowadzoną działalnością, strukturą współpracy oraz ryzykiem prawnym firmy. W przypadku relacji pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w tworzeniu i oferowaniu produktów znaczenie mogą mieć również kwestie z zakresu prawa kontraktowego.
Artykuł Zbigniewa Cieślaka zwraca uwagę na problem, który wraz z wejściem nowych zasad może stać się istotnym elementem zarządzania ryzykiem przedsiębiorstwa. Dotyczy to w szczególności firm działających w modelach, w których produkt, oprogramowanie, AI i współpraca kilku podmiotów tworzą jeden ekosystem biznesowy.
