Obowiązek zapłaty frachtu przez odbiorcę przesyłki – kluczowe regulacje Prawa przewozowego
Prawo przewozowe przewiduje możliwość dochodzenia zapłaty wynagrodzenia przewoźnika bezpośrednio od odbiorcy przesyłki. Tymczasem odbiorca nie jest stroną umowy przewozu, chyba że występuje jako nadawca. Z drugiej strony, przysługują mu jednak określone uprawnienia wynikające z umowy przewozu na rzecz osoby trzeciej.
Zgodnie z art. 51 ust. 1 Prawa przewozowego, odbiorca przyjmując przesyłkę i list przewozowy, zobowiązuje się do zapłaty należności ciążących na przesyłce. Sąd Najwyższy podkreślił, że od tego momentu odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia obciąża solidarnie nadawcę i odbiorcę. Odbiorca odpowiada więc obok umownej odpowiedzialności zleceniodawcy.
Odpowiedzialność odbiorcy jest niezależna od zapisów umów przewozowych, zleceń lub umów spedycyjnych. Nawet jeśli umowa przewiduje, że należności obciążają wyłącznie nadawcę, przewoźnik może dochodzić roszczeń od odbiorcy. Obowiązek zapłaty frachtu po stronie odbiorcy powstaje jednak dopiero po przyjęciu przesyłki i listu przewozowego.
Za przyjęcie przesyłki uznaje się również stosowną adnotację na liście przewozowym. Od tego momentu przewoźnik ma prawo kierować roszczenia do odbiorcy. Regulacja ta jest interpretowana przez sądy na korzyść przewoźników, stanowiąc więc istotne zabezpieczenie przed zatorami płatniczymi.
Dochodzić można wyłącznie zapłaty frachtu, który stanowi górną granicę odpowiedzialności odbiorcy. Skierowanie żądań do odbiorcy jest uzasadnione, zwłaszcza przy zwłoce zleceniodawcy. Takie działanie, w konsekwencji, może dodatkowo motywować zleceniodawcę do terminowej zapłaty.
Co ważne, należy jednak pamiętać, że powyższa regulacja nie znajduje zastosowania do przewozów objętych Konwencją CMR. W przypadku CMR zastosowanie ma art. 13, który ogranicza odpowiedzialność odbiorcy do należności wpisanych w liście przewozowym. Brak wpisania frachtu wyłącza obowiązek zapłaty po stronie odbiorcy.
W skrócie, w sytuacji zatorów płatniczych, przewoźnik powinien rozważyć skierowanie żądania zapłaty do odbiorcy przesyłki. Przed podjęciem działań konieczna jest analiza prawna dotycząca podstawy żądania oraz konstrukcji wezwania do zapłaty.
Polecamy
Potrzebujesz profesjonalnej porady prawnej? Skontaktuj się z nami
Sprawdź inne wpisy na blogu Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy
Źródła
[1] Ustawa z 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe, Dz.U.1984.53.272, t.j. z 3 stycznia 2020 r. Dz.U.2020.8.
[2] D. Dąbrowski [w:] D. Ambrożuk, K. Wesołowski, D. Dąbrowski, Prawo przewozowe. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2019, art. 51.
[3] Wyrok Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2005 r., V CK 413/05.
[4] Wyrok Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2002 r., IV CKN 939/00.
[5] por. Wyrok Sądu Najwyższego z 19 marca 1999 r., II CKN 231/98, Wyrok Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2002 r., IV CKN 939/00, Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2005 r., V CK 405/05.
[6] D. Dąbrowski [w:] D. Ambrożuk, K. Wesołowski, D. Dąbrowski, Prawo przewozowe. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2019, art. 51.
[7] Konwencja o Umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów (CMR) z 19 maja 1956 r., Dz.U.1962.49.238.
[8] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 9 lipca 2014 r., I ACa 98/14; Wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2013 r., II CSK 70/13.
[9] Wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2013 r., II CSK 70/13.
Autor: r. pr. Wojciech Országh, Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy