Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego – co się zmienia od 2023?
Sejm uchwalił 7 lipca 2023 r. nowelizację Kodeksu postępowania cywilnego. Dotyczy ona trzech kluczowych kwestii: rozpraw zdalnych, doręczeń przez portal sądowy i jednoosobowego składu sądu II instancji. Tymczasem przyjrzyjmy się szczegółom tych zmian i ich praktycznemu znaczeniu.
1. Rozprawy zdalne stają się normą
Nowelizacja wprowadza trwały zapis o rozprawach zdalnych (hybrydowych) do prawa procesu cywilnego. Przewodniczący sądu będzie mógł zadecydować o prowadzeniu rozprawy zdalnej, jeśli nie koliduje to z charakterem sprawy i zapewnia ochronę praw stron. To rozwiązanie usprawni procedury i wspiera cyfryzację sądów, którą zapoczątkowała pandemia COVID‑19.
2. Doręczenia przez portal informacyjny sądu
Profesjonalnym pełnomocnikom i biegłym sądowym będzie teraz obowiązkowo przydzielane konto w sądowym portalu informacyjnym. Doręcza się dokumenty elektronicznie zatem pismo uznaje się za doręczone po 14 dniach, jeśli odbiorca go nie odczyta. Jeśli to niemożliwe, sąd może zarządzić wysyłkę tradycyjną.
Dostęp do portalu umożliwi przeglądanie akt, pobieranie odpisów oraz kopii. Regulacje wejdą w życie 14 dni po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
3. Jednoosobowy skład sądu II instancji – nowe zasady
Nowelizacja wdraża zasadę, że sąd apelacyjny rozpatruje sprawę w składzie jednoosobowym, z wyjątkami: gdy sprawa przekracza wartość miliona zł lub była rozpatrywana przez pełen skład I instancji. Poprzednio uprawnienia takie wywodziły się z rozwiązań tymczasowych wprowadzonych w czasie pandemii.
Tło prawne i kontrowersje
Zmiany są odpowiedzią na uchwałę SN (sygn. III PZP 6/22) z 26.04.2023 r. Sąd Najwyższy uznał, że rozstrzyganie apelacji jednoosobowo może naruszać prawo do sprawiedliwego procesu i prowadzić do nieważności postępowania.
Co dalej?
Ustawa trafia teraz do Senatu. Jeśli Senat przyjmie ustawę bez poprawek, nowe przepisy wejdą w życie 14 dni po publikacji. Obejmie wszystkie trzy elementy reformy: rozprawy zdalne, doręczenia online i jednoosobowy skład sądów II instancji.
Autor: r. pr. Szymon Szabat, Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy
Potrzebujesz profesjonalnej porady prawnej? Skontaktuj się z nami
Sprawdź inne wpisy na blogu Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy