Oszustwo najemcy – odpowiedzialność karna za niepłacenie czynszu
Zgodnie z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, za pomocą wprowadzenia jej w błąd, wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Zbadajmy sprawę oszustwa najemcy, a jego odpowiedzialność karna.
Przestępstwo oszustwa polega zasadniczo na wprowadzeniu w błąd, wyzyskaniu błędu lub niezdolności do należytego pojmowania działania. Wprowadzenie w błąd oznacza wywołanie mylnego wyobrażenia o rzeczywistości. Wyzyskanie błędu zachodzi, gdy sprawca wykorzystuje istniejące mylne przekonanie ofiary.
Na czym oszustwo polega?
W chwili podjęcia działania przez sprawcę, osoba pokrzywdzona mylnie ocenia wycinek rzeczywistości, co wpływa na jej decyzję woli. Sprawca wykorzystuje tę sytuację dla własnej korzyści majątkowej. (J. Lachowski [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, LEX/el. 2023, art. 286). Jak wskazują Rynekpierwotny.pl oraz Bezprawnik.pl, Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia uznał najemcę winnym popełnienia oszustwa. Najemca z premedytacją nie płacił czynszu za lokal mieszkalny, mimo posiadania środków. Sprawa dotyczyła 2018 roku, gdy najemca po podpisaniu umowy zaprzestał regulowania czynszu. Wynajmujący udowodnił, że najemca posiadał środki na zapłatę, o czym świadczyły drogie zakupy prezentowane w mediach społecznościowych.
Sąd orzekający uznał, że najemca celowo wprowadził wynajmującego w błąd co do zamiaru wywiązania się z umowy. Zachowanie najemcy zostało zakwalifikowane jako oszustwo. Sąd wymierzył karę dwóch lat ograniczenia wolności oraz obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej. Najemca został także zobowiązany do pokrycia kosztów sądowych.
Co dalej?
Czy powyższe orzeczenie może być precedensem dla przyszłych sporów wynajmujących z nieuczciwymi lokatorami? Niewątpliwie może stanowić dodatkowy środek nacisku na najemców, jednak trzeba pamiętać o specyfice tej sprawy. W tym przypadku najemca sam publicznie obnosił się z faktem posiadania środków finansowych. Inaczej należy ocenić sytuację, gdy najemca zaprzestaje płacenia czynszu z przyczyn niezależnych, np. choroby lub utraty pracy. Przy ustalaniu, czy mamy do czynienia z oszustwem, konieczne jest określenie rzeczywistego zamiaru najemcy. Ważne jest, że skazanie najemcy za oszustwo nie oznacza automatycznego odzyskania zaległego czynszu przez wynajmującego.
Decydując się na wynajem lokalu, należy dokładnie zweryfikować najemcę i odpowiednio zabezpieczyć umowę najmu. Kluczowe jest zabezpieczenie obowiązku zwrotu lokalu oraz zapłaty należności za jego użytkowanie.
Można to osiągnąć poprzez uzyskanie gwarancji bankowej, polisy OC najemcy lub poręczenia innej osoby. Oddając lokal o znacznej wartości w najem, warto skorzystać z pomocy profesjonalnych doradców prawnych.
Autor: r. pr. Wojciech Országh, Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy
Potrzebujesz profesjonalnej porady prawnej? Skontaktuj się z nami
Sprawdź inne wpisy na blogu Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy