6 lipca 2022 roku do sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka trafił senacki projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze oraz ustawy o radcach prawnych (druk nr 2432). Projekt ma na celu dostosowanie systemu prawa do standardów wskazanych w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 roku (sygn. akt SK 66/19) oraz w postanowieniu z 29 kwietnia 2020 roku (sygn. akt S 1/20). Nowelizacja ma zrównywać opłaty za pomoc prawną z urzędu z kosztami zastępstwa procesowego w przypadku pełnomocników z wyboru.
Dlaczego zmiany są potrzebne
Obecnie minimalne stawki opłat za czynności adwokackie znacząco różnią się od wynagrodzenia za pomoc prawną udzielaną z urzędu. Na przykład w sprawach cywilnych przy wartości przedmiotu sporu do 500 zł opłata dla adwokata z wyboru wynosi 90 zł. Natomiast przy tej samej wartości sporu opłata za pomoc prawną z urzędu to jedynie 60 zł. Podobne różnice występują w sprawach prowadzonych przez radców prawnych.
W praktyce oznacza to, że ta sama praca prawnika jest wyceniana inaczej, wyłącznie ze względu na tryb ustanowienia pełnomocnika. Projektowane przepisy mają tę dysproporcję zlikwidować.
Komentarz eksperta kancelarii
Ekspert naszej kancelarii, mec. Krzysztof Kleszcz, podkreśla, że obecny system jest niespójny i wymaga zmian:
„Opłaty za pomoc prawną udzieloną przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie mogą przekraczać 150% stawek określonych w rozporządzeniach Ministra Sprawiedliwości. Natomiast opłaty za czynności adwokackie lub radców prawnych z wyboru mogą w pewnych przypadkach sięgać aż sześciokrotności stawek minimalnych. Takie rozwiązanie jest nieproporcjonalne i wymaga korekty.”
Korzyści dla systemu i obywateli
Nowelizacja odpowiada na problem wskazany przez Trybunał Konstytucyjny, który zwrócił uwagę na nierówne traktowanie pełnomocników. Pomimo wcześniejszych orzeczeń TK, obowiązujące rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości nadal przewidują odmienne stawki. Projekt senacki dąży do wyrównania tych różnic i zapewnienia równego wynagrodzenia za identyczną pracę.
Wprowadzenie zmian pozwoli uniknąć sytuacji, w której prawnicy z urzędu są de facto gorzej wynagradzani za tę samą pracę niż prawnicy ustanowieni z wyboru. To krok w stronę bardziej sprawiedliwego systemu, który zapewni większą dostępność profesjonalnej pomocy prawnej dla obywateli.
Autor: mec. Krzysztof Kleszcz, Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy
Potrzebujesz profesjonalnej porady prawnej? Skontaktuj się z nami
Sprawdź inne wpisy na blogu Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy