Komentarz w sprawie nałożenia pierwszej w Polsce kary za naruszenie RODO

Jak w wielu przypadkach pojęcia użyte w RODO w praktyce stosowania wymagają dużej ostrożności, przy podejmowanych interpretacjach i decyzjach – zwłaszcza, że to administrator danych zgodnie z zasadą ryzyka musi wykazać prawidłowość swojego działania. Niekiedy jednak, tak jak prawdopodobnie w tym przypadku, ostatnie słowo będzie należeć do Sądu, bo inaczej rozumiała „niewspółmierność” ukarana firma, a inaczej PUODO. Jeżeli Sąd nie podzieli podejścia przedsiębiorcy, zgodnie z którym obowiązek informacyjny uniemożliwia realizację celów przetwarzania, w rzeczywistości do miliona kary dojdzie dodatkowych kilka milionów złotych związanych z kosztami przesyłania „papierowych informacji”.

Chociaż kryteria zwolnienia z obowiązku informacyjnego zdecydowanie są nieostre, „niemożliwość”
i „nadmiernie duży wysiłek” to przesłanki zwolnienia aktualizujące się w przypadkach, w których informowanie podmiotu danych oznaczałoby szczególne, ponadnormatywne, nieuzasadnione w konkretnych okolicznościach zaangażowanie administratora. Ocena taka musi się odwoływać z jednej strony do obiektywnych miar, z drugiej natomiast brać pod uwagę okoliczności konkretnego przypadku przetwarzania danych osobowych.

Prawodawca daje prymat interesowi administratora przed wartościami, jakimi są przejrzystość przetwarzania danych osobowych i możliwość realizowania przez osobę tzw. samookreślenia informacyjnego. Niemożliwość wtórnego obowiązku informacyjnego (gdy informacje są pozyskane nie od osoby, której dotyczą) eliminuje wiedzę tej osoby co do tego kto, kiedy, skąd, na jakiej podstawie i w jakim zakresie posiada jej dane osobowe. Trzeba więc wykazać, jakie obiektywne powody uniemożliwiały zakomunikowanie podmiotowi tych podstawowych dla niej informacji, tj. o fakcie przetwarzania i jego zasadach. Przez „niewspółmiernie duży wysiłek” należy rozumieć wysiłek nieproporcjonalny i w danym przypadku nieuzasadniony względem celu, dla którego wysiłek ów miałby być podjęty. Prawodawca wskazuje pomocniczo przykłady takich sytuacji, tj. przetwarzania do celów archiwalnych w interesie publicznym, do celów badań naukowych lub historycznych lub do celów statystycznych.


Autor: dr hab. Bogdan Fischer, Partner, Radca Prawny w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy

Szkolenie – Nowa ustawa o produktach kosmetycznych – Wprowadzanie kosmetyków do obrotu w UE, komunikacja i reklama produktów kosmetycznych.

Zapraszamy na szkolenie prowadzone przez mec. dr Joannę Uchańską:

Nowa ustawa o produktach kosmetycznych – Wprowadzanie kosmetyków do obrotu w UE, komunikacja i reklama produktów kosmetycznych – Obowiązujące przepisy, wytyczne, dobre praktyki

W szkoleniu między innymi:

  1. Najważniejsze otoczenie prawne dla branży kosmetycznej.
  2. Wprowadzanie kosmetyków do obrotu w Unii Europejskiej.
  3. Komunikacja i reklama produktów kosmetycznych.

Termin: 4 czerwca 2019 r.

Czas trwania: 8h dydaktycznych (1h dydaktyczna = 45 min)

Więcej informacji na temat szkolenia, szczegółowy program, lokalizację oraz koszty, znajdą Państwo pod tym linkiem. 

Bezpłatny webinar – Deklaracje marketingowe dla produktów kosmetycznych

Serdecznie zapraszamy na bezpłatny webinar prowadzony przez mec. dr Joannę Uchańską pt.:

Deklaracje marketingowe dla produktów kosmetycznych – co nowego od 1 lipca 2019? Jak należy się przygotować?

Spotkanie on-line już 25 kwietnia w godzinach 14.00-15.00.

Program oraz więcej informacji o webinarze znajdą Państwo pod tym linkiem.

Partner kancelarii, dr hab. Bogdan Fischer wystąpi na Dniu Ochrony Danych Osobowych

Miło nam poinformować, że 26 lutego 2019 r., Partner kancelarii radca prawny dr hab. Bogdan Fischer wygłosi prelekcję, na Dniu Ochrony Danych Osobowych.

Przedstawi on temat: Cyberbezpieczeństwo a rodo.

Więcej informacji na temat samego wydarzenia, znajdą Państwo tutaj

Kancelaria Chałas i Wspólnicy partnerem projektu „On Camera – International Film Events”

 

Miło nam poinformować, że Kancelaria Chałas i Wspólnicy jest partnerem projektu „On Camera – International Film Events”. W dniach 27, 28 i 29 listopada 2018 w Warszawie w Centrum Kreatywności w ramach wydarzenia „On Camera Casting & Coaching” gwiazda „House of Cards”, jedna z najlepszych reżyserek obsad w Stanach Zjednoczonych, zdobywczyni nagrody Emmy, Julie A. Schubert,  przeprowadziła dla grupy 50 polskich aktorów warsztaty castingowe. W wykładzie towarzyszył jej Mariusz Bargielski właściciel jednej z najbardziej uznanych agencji artystycznych w Nowym Jorku.

W tych niecodziennych okolicznościach polscy aktorzy zapoznali się z realiami funkcjonowania amerykańskiego rynku filmowego. Dla wszystkich uczestników nie mniej ważna niż zdobyta wiedza, była jednak możliwość spotkania z reżyserem obsad prowadzącym castingi do najważniejszych amerykańskich produkcji filmowych ostatnich lat, takich jak: „House of Cards”, „Nowe oblicze Greya”, „Ciemniejsza strona Greya”, „Wyznania zakupoholiczki”, Marvel „The Defenders” i  „Daredevil”, „Luke Cage” i wielu innych. Aktorzy uczestniczyli w symulacji castingu na podstawie przygotowanych specjalnie dla nich przez Julie scen.

On Camera – International Film Events, to nowa inicjatywa powołana do życia przez trzech partnerów. Są to marki Song Factory i Liskowacki z Warszawy oraz  Metropolis Artists Agency z Nowego Jorku. Będzie się ona zajmować organizacją międzynarodowych szkoleń i konferencji dla branży filmowej oraz promocją polskich przedsięwzięć artystycznych w Stanach Zjednoczonych.  W przyszłym roku planowane są dwie kolejne imprezy z tego cyklu: warsztaty castingowe oraz szkolenie dla aktorów z metody Lee Strasberga przeprowadzone oczywiście przez specjalistów z USA.

W środę, 28 listopada odbyła się uroczysta gala inauguracyjna otwierająca działalność marki On Camera – International Film Events oraz portalu oncamera.press, na którą przybyło blisko 300 osób. Zaproszono aktorów, ludzi filmu, przedstawicieli ZASP i innych organizacji zajmujących się rozwojem kultury w Polsce, przedstawicieli wysokiego biznesu, firmy inwestujące w filmy fabularne oraz sponsorów. Nie zabrakło także głównych bohaterów przedsięwzięcia Julie A. Schubert i Mariusza Bargielskiego. Wieczór uświetniła swoim występem młoda aktorka i wokalistka Matylda Staneyko, uczestniczka warsztatów, wykonując przedpremierowo utwory ze swojej debiutanckiej płyty „Przebudzenie”. Brawurowo zaśpiewała kompozycje Paula Gavlica, doprowadzając publiczność dosłownie do wrzenia. Utwór z jej płyty ubiega się o uwagę Quentina Tarantino w kontekście jego najnowszego filmu. Staneyko, przez publiczność i media została okrzyknięta wokalnym objawieniem roku 2018. Galę poprowadzili Dyrektor Generalny Marki On Camera Maciej Liskowacki i Producent Magdalena Gawlik. Impreza zakończyła się sukcesem, a aktorzy już zaczęli interesować się kolejnymi edycjami On Camera.

Za całość przedsięwzięcia odpowiedzialni byli Maciej Liskowacki, Mariusz Bargielski, Magdalena Gawlik i Paweł Gawlik. Patronem Honorowym był ZASP- Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmu, Radia i Telewizji.

Prowadzący:

Julie Anna Schubert jest reżyserem obsad z  Nowego Jorku. Od wielu lat współpracuje z najważniejszymi producentami filmowymi w Stanach Zjednoczonych. Jako reżyser obsady pracowała między innym przy projektach takich jak: „House of Cards” (za co otrzymała nagrodę Emmy „Za najlepszy casting”); Marvel „The Defenders oraz Daredevil, a także przy nagrodzonym, niezależnym filmie fabularnym „Night goes on”. Pracowała także w projektach: „Zbaw nas ode złego” czy „Wyznania Zakupoholiczki”. Julie rozpoczynała swoją karierę, asystując przy castingach realizowanych przez takie autorytety jak Juliet Taylor (m.in. Woody Allen „Vicky Cristina Barcelona” ) i Ellen Lewis (filmy Martina Scorsese). Obecnie pracuje nad trzema serialami i filmem fabularnym.

Mariusz Bargielski, agent filmowy, telewizyjny i teatralny. Założyciel i obecny prezydent nowojorskiej Metropolis Artists Agency (MAA). MAA jest jedna z niewielu amerykańskich agencji artystycznych, całkowicie działających pod egida trzech związków zawodowych (SAG-AFTRA, AEA). Reprezentuje aktorów, pisarzy, a także reżyserów. Agencja wynegocjowała dla swoich klientów role w ponad 50 serialach telewizyjnych (m.inznanych w Polsce „House of Cards”, „Luke Cage”, „Daredevil”, „Blue Bloods”, „Bull”, „Law & Order”, „Blacklist”, „Power”, „Gotham”, „Mr. Robot”, „Madam Secretary” i wielu innych), w ponad 35 filmach (m.in. „Bond/Spectre”, „Captain Phillips”, „Ocean’s Eight”, „Harry Potter”, „Song One”), a także w sztukach teatralnych.Agencja zajmuje się także przygotowaniem filmów do produkcji (packaging) oraz sprzedażą filmów i seriali. Mariusz Bargielski rozpoczynał swoja karierę w Warszawskiej Wytworni Filmów, gdziem.in. pracował w grupach zdjęciowych „Dom”, „Obi-Oba”, „Dzień Czwarty”. Od 1991 roku mieszka na stale w Stanach Zjednoczonych.

Zdjęcie: superstacja.tv

12 listopada 2018 r. dniem wolnym od pracy. Komentarz prawny

Według uchwalonej przez Sejm ustawy dzień 12 listopada byłby świętem tylko w bieżącym roku.

W 2018 r. 11 listopada wypada w niedzielę. Dlatego za ten dzień świąteczny pracownicy nie będą mogli odebrać innego dnia wolnego w pracy. Tego dnia będziemy obchodzić setną rocznicę odzyskania Niepodległości przez Polskę. Z uwagi na powyższy kalendarz, w dniu 23 października Sejm uchwalił ustawę o święcie narodowym z okazji 100. rocznicy odzyskania niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, ustanawiającą poniedziałek 12 listopada 2018 r. świętem ustawowym i dniem wolnym od pracy.

Kto rzeczywiście będzie miał wolne, jeśli ustawa wejdzie w życie, a kto będzie musiał świadczyć pracę?

Kodeks pracy wyraźnie określa, kto może pracować w święto, za które zasadniczo uznaje się dobę między godziną 600 w tym dniu, a godziną 600 w następnym dniu. Praca w święta jest dozwolona u każdego pracodawcy w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii oraz w ruchu ciągłym, przy pracy zmianowej, przy niezbędnych remontach, w transporcie i w komunikacji, w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych, przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób, jak również w rolnictwie i hodowli.
Pracę w dni wolne mogą podejmować również osoby zatrudnione w gastronomii, zakładach hotelarskich, jednostkach gospodarki komunalnej, zakładach opieki zdrowotnej i innych placówkach służby zdrowia przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych oraz jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej zapewniających całodobową opiekę, a także zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku.
Praca w święta jest dozwolona również w stosunku do pracowników zatrudnionych w systemie czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta. Kodeks pracy dopuszcza także pracę w święto przy świadczeniu usług z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej lub urządzeń telekomunikacyjnych, odbieranych poza terytorium RP, na rzecz zagranicznych kontrahentów.
Pomijając sytuacje nadzwyczajne, np. awarie, gdzie pracownicy muszą liczyć z tym, że pracodawca wezwie ich do pracy w wolny dzień, dopuszczalność pracy w święta nie oznacza, że wszyscy pracownicy mają obowiązek podjęcia pracy w dni wolne. Obowiązek ten mają pracownicy, których praca ze względu na jej rodzaj i zajmowane stanowisko, jest konieczna. Rodzaje pracy i stanowiska, na których praca w święto jest konieczna powinny zostać określone w aktach wewnętrznych, np. układach zbiorowych pracy czy regulaminach pracy.
Całkowicie zakazane jest natomiast wzywanie pracowników do pracy w ustawowe święta ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy. W święta ustawowe obowiązuje zakaz handlu w placówkach handlowych, jeżeli praca w nich wykonywana jest przez pracowników tj. hipermarketach, dyskontach, centrach handlowych itp.
Według uchwalonej ustawy, w dniu 12 listopada nie obowiązywałyby jednak zasady dotyczące ograniczenia handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w placówkach handlowych w niedziele oraz święta, o których mowa w ustawie z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (art. 3 projektu).
Tym samym, w poniedziałek 12 listopada 2018 r. wszystkie sklepy mogłyby być otwarte, choć dzień ten byłby  świętem ustawowym i zarazem wolnym od pracy. Zgodnie z przyjętą ustawą, tego dnia pracować będą także publiczne szpitale i apteki.

Jak pracodawca może zmusić pracownika do przyjścia do pracy i czy pracownik może odmówić?

Pracodawca nie może zmusić pracownika do pracy w święto, aczkolwiek obowiązek wykonywania poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę jest jednym z podstawowych obowiązków pracownika i cechą charakterystyczną dla stosunku pracy.
Jeśli pracownik takie polecenie pracy w dniu wolnym od pracy od pracodawcy otrzyma i odmówi pracy w święto albo się w pracy w święto nie stawi, to formalnie nie wykonuje polecenia służbowego, co jest podstawą do np. wymierzenia mu kary porządkowej lub nawet rozwiązania stosunku pracy. Przed sądem jednak pracownik może wykazać, że z usprawiedliwionych przyczyn nie mógł stawić się w święto w pracy albo że pracodawca nie miał prawa mu takiego polecenia wydać.
Osoby wykonujące pracę na innej podstawie, np. w ramach umowy prawa cywilnego, nie podlegają przepisom Kodeksu pracy, a więc zakaz pracy w święta, w tym w dniu 12 listopada 2018 r. ich nie obejmuje. Zawarcie jednak umowy prawa cywilnego w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy może zostać potraktowane jako obejście przepisów Kodeksu pracy i zostać ukarane grzywną.

Czego pracownik może oczekiwać  w związku z pracą w tym dniu?

Zgodnie z Kodeksem pracy, w zamian za pracę w święto pracownik ma prawo do dnia wolnego od pracy udzielonego w ciągu okresu rozliczeniowego, w terminie z nim uzgodnionym. Jeżeli nie jest możliwe wykorzystanie dnia wolnego w tym terminie, pracownikowi przysługuje prawo do 100 proc. dodatku do wynagrodzenia jak za pracę w godzinach nadliczbowych.
Nieudzielenie przez pracodawcę pracownikowi dnia wolnego od pracy w zamian za pracę w święto stanowi naruszenie przepisów o czasie pracy. W myśl art. 281 pkt 5 Kodeksu pracy naruszenie przez pracodawcę lub osobę działającą w jego imieniu (np. bezpośredniego przełożonego pracownika) przepisów o czasie pracy stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika, zagrożone karą grzywny w wysokości od 1000 do 30 000 zł.
  • art. 100, art. 130 § 2, art. 151, art. 1511, art. 1513 ,art. 15110, art. 15111, art. 281 Kodeksu pracy (Dz.U. – tj. 2018.917)
  • art. 1519 Kodeksu pracy w związku z art. 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. – tj. 2015.90)
  • art. 1519b Kodeksu pracy w związku z art. 5 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz.U. – tj. 2018.305) art.
  • art. 1, art. 2, art. 3 uchwalonej przez Sejm ustawy o święcie narodowym z okazji 100. rocznicy odzyskania niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej (Druk nr 2931).

Autor : Patrycja Liziniewicz, radca prawny, Grupa CHWP – Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy

O Grupie CHWP Grupa CHWP opiera swoją działalność na 3 filarach: CHWP Law, CHWP Tax & Finance Advisory oraz CHWP Accounting. Kancelaria Chałas i Wspólnicy  wchodząca w skład Grupy koncentruje się na obsłudze dużego biznesu i specjalizuje się w obsłudze podmiotów gospodarczych. Chałas i Wspólnicy jest jedną z nielicznych polskich firm prawniczych w Polsce o globalnym zasięgu. Największym atutem CHWP Tax & Finance Advisory jest grono eksperckie specjalizujące się w różnych gałęziach prawa, ekonomii, finansów, rachunkowości przedsiębiorstw.  Na czele CHWP Tax & Finance Advisory stoi były wiceminister finansów dr hab., prof. nadzw. Konrad Raczkowski. Grupa CHWP posiada oddziały zagraniczne w Niemczech, Ukrainie oraz Kazachstanie.

Rzecznik patentowy Maciej Priebe – nowy Partner w Kancelarii Chałas i Wspólnicy

Rzecznik patentowy Maciej Priebe został nowym Partnerem kancelarii Chałas i Wspólnicy, gdzie pokieruje zespołem Prawa własności przemysłowej. Poprzez jego zatrudnienie, kancelaria odpowiada na zapotrzebowanie klientów w zakresie znaków towarowych oraz innych praw IP.

[blank h=”30″]

[/blank]

Maciej Priebe posiada wiedzę i wieloletnie doświadczenie z zakresu prawa własności intelektualnej, ze szczególnym uwzględnieniem praw własności przemysłowej. Jego praktyka skupiona jest na  doradztwie w zakresie uzyskiwania i zarządzania prawami do znaków towarowych, wzorów przemysłowych, wzorów użytkowych oraz patentów. Doradza w zakresie opracowywania strategii biznesowych i podatkowych z uwzględnieniem praw własności przemysłowej. Specjalizuje się w zakresie wycen wartości praw własności przemysłowej dla celów transakcyjnych, dowodowych oraz informacyjnych. Jest zawodowym pełnomocnikiem przed Urzędem Patentowym RP oraz Urzędem Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej w Alicante. Autor wielu publikacji dotyczących prawa własności przemysłowej oraz prelegent na licznych szkoleniach i konferencjach
w tym temacie.

[blank h=”30″]

[/blank]

Rosnąca lawinowo ilość chronionych znaków towarowych oraz innych praw IP, powoduje w konsekwencji rosnącą ilość kolizji, naruszeń oraz sporów. Kluczowym dla dalszego intensywnego rozwoju kancelarii będzie zagwarantowanie naszym Klientom profesjonalnej i efektywnej obsługi prawnej w obszarze praw IP w Polsce, Unii Europejskiej jak i innych krajach świata. Bogate doświadczenia kancelarii w obsłudze Klientów dalece wykraczającej poza Unię Europejską, pozwalają mi patrzeć z dużym optymizmem w przyszłość – powiedział Maciej Priebe.

[blank h=”30″]

[/blank]

Jesteśmy przekonani, że Pan Maciej Priebe jako osoba z bogatym doświadczeniem, wzmocni w sposób znaczący kompetencje zespołu Prawa własności przemysłowej – podkreślił Jarosław Chałas, Partner Zarządzający kancelarii Chałas i Wspólnicy.

Spotkanie doradcze BCC: „Ocena należytej staranności wg metodyki Ministerstwa Finansów z 2018 r. – co robić lub czego nie robić, aby nie być uznanym za uczestnika oszustwa VAT

Już 6 września dr Alicja Tołwińska – doradca podatkowy z naszej Kancelarii, poprowadzi spotkanie doradcze Business Center Club dla członków zarządu, dyrektorów finansowych, głównych księgowych oraz audytorów wewnętrznych i pracowników działów controllingu, pt. „Ocena należytej staranności wg. metodyki Ministerstwa Finansów z 2018 r – co robić lub czego nie robić, aby nie być uznanym za uczestnika oszustwa VAT”.

Celem spotkania jest zapoznanie członków Business Centre Club z wydaną w kwietniu br. przez Ministerstwo Finansów „Metodyką w zakresie oceny dochowania należytej staranności przez nabywców towarów w transakcjach krajowych”. Podczas spotkania omówione zostaną szczegółowo okoliczności decydujące o zachowaniu należytej staranności, jakie weryfikowane będą w przypadku podjęcia postępowań kontrolnych, wskazane zostaną również ryzyka utraty prawa do odliczenia podatku VAT od nabyć, mimo spełniania ogólnych zasad dotyczących weryfikacji kontrahentów powołanych ww. dokumencie.

Skuteczność podniesienia zarzutu przedawnienia roszczenia w postępowaniu cywilnym w świetle instytucji nadużycia prawa podmiotowego

Przedawnienie roszczeń stanowi jeden z przypadku tzw. dawności, czyli instytucji wiążącej skutki prawne z upływem czasu (M.  Sekuła – Leleno, Podniesienie zarzutu przedawnienia a nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 K.C. na tle orzecznictwa Sądu Najwyższego, str. 103, artykuł dostępny: https://iusnovum.lazarski.pl/fileadmin/user_upload/dokumenty/czasopisma/ius-novum/2011/Ius_Novum_1_6_2011_Leleno.pdf). Wskazuje się, że jest to termin, który „ogranicza pod względem czasowym dochodzenie roszczenia majątkowego, a skutkiem jego upływu nie jest wygaśnięcie roszczenia, lecz niemożność jego dochodzenia” (op. cit., str. 103).

Zagadnienie zarzutu przedawnienia w kontekście instytucji nadużycia prawa podmiotowego jest niezwykle doniosłe praktycznie jak również interesujące teoretycznie. Istota problemu sprowadza się do rozważenia i przesądzenia możliwości zastosowania instytucji nadużycia prawa podmiotowego wyrażonej w przepisie art. 5 Kodeksu cywilnego i tym samym nieuwzględnienia przez sąd tego zarzutu. Kwestia ta pomimo, że rozważana w doktrynie i judykaturze od dawna, nadal pozostaje aktualna. Co więcej, ma ona niezwykle ważne przełożenie na praktykę stosowania prawa. Udzielenie bowiem odpowiedzi na powyższe pytanie jest równoznaczne z przyjęciem skutecznej możności dochodzenia przedawnionego roszczenia bądź też niemożności jego skutecznego dochodzenia. Autorka niniejszego artykułu wyraźnie opowiada się za dominującym poglądem, zgodnie z którym, możliwe jest podniesienie zarzutu nadużycia prawa podmiotowego wobec podniesienia zarzutu przedawnienia roszczenia, przy uwzględnieniu okoliczności omówionych w dalszej części tego opracowania.

Przedawnienie. Zarys problematyki

Jak zostało wyżej wskazane przedawnienie stanowi jeden z przypadku tzw. dawności, czyli instytucji wiążącej skutki prawne z upływem czasu. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie wskazuje się na różne cele oraz funkcje jakie ma pełnić instytucja przedawnienia w polskim porządku prawnym (zob. A. Szpunar, Nadużycie prawa w dziedzinie przedawnienia, publikacja dostępna: https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/18902/1/004%20ADAM%20SZPUNAR.pdf).

Należy pamiętać, iż podniesienie przez dłużnika zarzutu przedawnienia powoduje doniosłe konsekwencje w sferze bytu przedawnionego roszczenia, gdyż umożliwia dłużnikowi uchylenie się od jego zaspokojenia. Dług nadal istnieje jednakże staje się zobowiązaniem naturalnym. Zgodnie z przepisem art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Podkreślić przy tym należy, iż upływ terminu przedawnienia nie powoduje, że roszczenie przestaje być zaskarżalne czy też nie powoduje jego wygaśnięcia. Roszczenie takie nadal może być dochodzone w postępowaniu cywilnym.  Dopiero skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia w postępowaniu sądowym powoduje pozbawienie roszczenia przymiotu zaskarżalności. Uwzględnienie przez sąd zarzutu przedawnienia powoduje oddalenie powództwa.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 września 2006 r. uznał, iż  instrument prawny w postaci zarzutu przedawnienia powinien zawsze równoważyć różne, zazwyczaj sprzeczne interesy uczestników obrotu cywilnoprawnego (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 września 2006 r., sygn. akt: 14/05, OTK-A 2006, nr 8, poz. 97). Podnosi się bowiem, że instytucja przedawnienia stanowi wynik godzenia sprzecznych interesów, tj. z jednej strony interesu dłużnika oraz interesu publicznego a drugiej interesu wierzyciela.
Akcentuje się również, że uzasadnieniem prawnym przedawnienia jest także bezpieczeństwo prawne dłużnika, przy czym jest ono rozumiane jako pewność co do własnej sytuacji prawnej (P. Zakrzewski, Komentarz do art. 117 Kodeksu cywilnego w: M. Fras, M. Habas (red.) Kodeks cywilny. Tom I. Część ogólna (art. 1-125). Przepisy prawne regulujące przedawnienie należą do szczególnej kategorii norm prawnych, określanych w doktrynie jako porządkujące. W ostatnim czasie wyraźnie podkreśla się, że normy te powinny nie tylko pełnić funkcję porządkującą ale również funkcję wychowawczą, poprzez oddziaływanie na osoby uprawnione, aby terminowo dochodziły swoich roszczeń (zob. A. Szpunar, Nadużycie prawa w dziedzinie przedawnienia, publikacja dostępna: https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/18902/1/004%20ADAM%20SZPUNAR.pdf).
Długość terminów przedawnienia uregulowana jest przepisami bezwzględnie obowiązującymi. Powyższe oznacza, iż nie jest możliwe uregulowanie w czynności prawnej momentu od którego należy liczyć bieg terminu przedawnienia. Możliwe jest jedynie określenie momentu od którego strony uznają roszczenia za wymagalne, co bezpośrednio wpływa na datę w której roszczenia ulegną przedawnieniu.

Podniesienie zarzutu przedawnienia w postępowaniu sądowym. Nadużycie prawa podmiotowego

Podniesienie zarzutu przedawnienia w postępowaniu sądowym stanowi wykonanie uprawnienia dłużnika i podlega ono ogólnym zasadom wykonywania prawa podmiotowego określonym w przepisie art. 5 Kodeksu cywilnego (P. Zakrzewski, Komentarz do art. 117 Kodeksu cywilnego w: M. Fras, M. Habas (red.) Kodeks cywilny. Tom I. Część ogólna (art. 1-125).
Powyższe oznacza, że w przypadku gdy dłużnik skorzysta z przysługującego mu uprawnienia, zaś jego zachowanie będzie ocenione jako sprzeczne z regułami moralnymi, to działanie nie będzie korzystało z ochrony i nie zostanie uznane za wykonywanie prawa. W orzecznictwie ugruntowało się bowiem stanowisko zgodnie z którym sąd powinien odmówić ochrony dłużnikowi, który powołując się na przedawnienie, czyni w ten sposób ze swego prawa użytek sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.
Co do zasady, podniesienie zarzutu przedawnienia stanowi wykonywanie prawa podmiotowego o którym mowa w art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego, jednakże skorzystanie z tego zarzutu może w konkretnej sprawie zostać uznane za nadużycie prawa podmiotowego jako pozostające w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Sąd Najwyższy wskazał, iż oceniając zgodność zarzutu przedawnienia z zasadami współżycia społecznego należy wziąć pod uwagę: charakter dochodzonego roszczenia, przyczynę opóźnienia oraz czy opóźnienie z wniesieniem powództwa nie było nadmierne (wyrok SN z 12.12.2007 r., V CSK 334/07, Legalis; wyrok SN 2.4.2003 r., I CKN 204/01, Legalis; por. wyrok SA w Krakowie z 3.3.2011 r., II AKa 19/11, Prok. i Pr. 2011, Nr 11, poz. 46; por. wyrok SA w Krakowie z 8.4.2016 r., I ACa 1831/15, Legalis). Ponadto, za uznaniem podniesienia zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa podmiotowego powinno również przemawiać zachowanie zobowiązanego w postaci wywoływania u uprawnionego przekonania o dobrowolnym zadośćuczynieniu roszczenia (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z 25.11.2010 r., III CSK 16/10, Legalis).
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie dominuje pogląd zgodnie z którym, sąd z urzędu uwzględnia na podstawie zebranego materiału dowodowego wystąpienie stanu faktycznego, którym jest nadużycie prawa podmiotowego przez dłużnika. W świetle powyższego, wierzyciel nie musi podnosić wobec dłużnika zarzutu procesowego o nadużyciu prawa podmiotowego, bowiem o tym czy faktycznie miało ono miejsce, rozstrzyga sąd. Należy mieć jednak na uwadze, iż w jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy wskazał na odmienne stanowisko, zgodnie z którym strona powinna podnieść zarzut nadużycia prawa podmiotowego i wykazać swoje twierdzenia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2003 r., sygn. akt: I CK 222/02, Lex nr 151610; zob. także wyrok SA w Krakowie z 29 marca 2000 r., sygn. akt II Aka 9/00, KZS 2000/4, poz. 48; postanowienie SA w Krakowie z 29 czerwca 2000 r., sygn. II AKo 47/00, KZS 2000/708, poz. 52).

Podsumowanie

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż upływ terminu przedawnienia roszczenia nie powoduje automatycznie, iż roszczenie staje się roszczeniem naturalnym, czyli niezaskarżalnym. Co więcej, dopiero podniesienie zarzutu przedawnienia w trakcie postępowania sądowego powoduje, iż dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia. Instytucja nadużycia prawa podmiotowego ma na celu zapobiec sytuacji w której zastosowanie przepisów o przedawnieniu doprowadzi do orzeczenia sprzecznego z celami zakreślonymi przez ustawodawcę. W ocenie Autorki niniejszego artykułu, bezsporne jest, iż sąd powinien w każdej sprawie badać czy podniesienie zarzutu przedawnienia stanowi wykonanie prawa podmiotowego i powinno korzystać  z ochrony. Takie stanowisko ma doniosłe znaczenie w praktyce stosowania prawa, bowiem umożliwia albo uniemożliwia obronę słusznych interesów stron postępowania. Warto przy tym mieć na uwadze rolę wierzyciela, który powinien aktywnie uczestniczyć w postępowaniu i wykazywać wszystkie okoliczności przemawiające na rzecz nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia podniesionego przez dłużnika, o ile nieuwzględnienie zarzutu jest zasadne.

Autor: Dr Paulina Smulska, Adwokat Grupa Chałas i Wspólnicy – Law | Tax & Finance | Accounting

[column width=”1/4″ last=”true” title=”undefined” title_type=”undefined” animation=”none” implicit=”true”]
[team_member name=”dr Paulina Smulska” position=”Senior Associate, Adwokat” url=”” email=”psmulska@chwp.pl” phone=”” picture=”https://www.chwp.pl/wp-content/uploads/2018/01/paulina_smulska.jpg” googleplus=”” linkedin=”” facebook=”” twitter=”” youtube=”” pinterest=”” lastfm=”” instagram=”” dribble=”” vimeo=””]
[/team_member]
[/column]
[column width=”1/1″ last=”true” title=”” title_type=”single” animation=”none” implicit=”true”]
[/column]

Jacht na Mazurach w ujęciu podatkowym

Spotkania biznesowe na jachcie w leasingu, wynajem jachtu na rzecz przedsiębiorców w celach promocyjnych oraz na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, a także prywatne wykorzystywanie łodzi przez zarząd i udziałowców spółki, zdaniem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, nie pozbawiają podatnika prawa do odliczenia w pełnej wysokości podatku VAT.

Żeglowanie – nowoczesna forma reklamy
O wydanie interpretacji indywidualnej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (0114-KDIP4.4012.170.2018.3.MP z dnia 24-05-2018r.) zwróciła się spółka świadcząca usługi na terytorium kraju z zakresu zabezpieczeń elektronicznych, zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz usług dotyczących sieci komputerowych. Z racji wieloletniego doświadczenia na rynku oraz dążenia do poprawy jakości świadczonych usług, dbałości o wizerunek firmy oraz indywidualne podejście do klienta, spółka planowała nabyć w ramach leasingu (finansowego bądź operacyjnego) jacht żaglowy. Zdaniem spółki specyfika świadczonych usług wymusza zmianę tradycyjnych spotkań biznesowych, odbywanych w siedzibach klientów czy podczas targów branżowych, na bardziej innowacyjne formy. Spółka dostrzegła konieczność stworzenia odpowiedniej aranżacji spotkań oraz i zapewnienia przyjaznego, ciekawego otoczenia dla swoich potencjalnych kontrahentów, jakie może stwarzać właśnie jacht. Połączenie działań marketingowych, reklamowych z zapewnieniem relaksu klientom – np. poprzez prezentację Mazur, przyczyniać ma się bezpośrednio do pozyskania wizerunku nowoczesnej firmy, w tym głównie do pozyskiwania zaufania klientów i zawierania kontraktów handlowych. Jak podaje spółka z założenia jest przygotowana do przyjmowania na jachcie nieograniczonej liczby odbiorców, podkreślając, że nie zamierza ograniczać się do podejmowania na nim wybranych klientów. Spółka w celu promocji zamierza też brać udział w regatach lub innych zawodach żeglarskich. Dodatkowo wskazała, że będzie działać również w zakresie wypożyczania i dzierżawy sprzętu sportowego , a także rozważa rozszerzenie działalności (wskazanie PKD) o transport wodny śródlądowy pasażerski, wynajem łodzi wycieczkowych i jachtów, pasażerskich statków żeglugi śródlądowej z załogą, dzierżawę środków transportu wodnego, bez załogi – co nie pozostaje obojętne na rozstrzygnięcie wskazanych kwestii podatkowych.

Zagadnienia podatkowe poddane analizie
Spółka jako czynny podatnik VAT miała wątpliwości z zakresu rozliczania rat leasingowych (niezależnie od jego formy), a także wydatków związanych przygotowaniem jachtu do odbywania spotkań, narad – głównie usługi cateringowej, zakupu żywności, napojów, zakupu paliwa, olejów, opłat za przeglądy jachtu oraz innych związanych z jego użytkowaniem. Rozstrzygnięciu poddane zostały zagadnienia z zakresu prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z ww. czynności, jak i prawidłowości dokumentowania świadczonych usług wynajmu jachtu przedsiębiorcom do celów związanych z prowadzeniem działalności promocyjnej oraz osobom fizycznym do celów prywatnych.

Fiskus akceptuje stanowisko podatnika
Dyrektor KIS podzielił stanowisko spółki, że całokształt wydatków związanych z posiadaniem i utrzymaniem jachtu będzie związany z przychodami generowanymi z jego wykorzystania. Niezależnie od formy umowy leasingowej spółka zachowa prawo do odliczenia podatku naliczonego, jaki wynikać będzie z faktur VAT dot. rat leasingowych z tytułu użytkowania tego jachtu. Na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy VAT pod warunkiem braku przesłanek negatywnych wymienionych w art. 88 tej ustawy, spółce przysługiwać będzie również pełne prawo do odliczenia VAT z tytułu ponoszonych wydatków na paliwo oraz bieżących opłat ponoszonych na utrzymywanie i użytkowanie jachtu. Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy VAT, podatnik nie ma prawa do obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego w sytuacji nabywania usług noclegowych i gastronomicznych, za wyjątkiem nabycia gotowych posiłków przeznaczonych dla pasażerów przez podatników świadczących usługi przewozu osób, dlatego też spółce będzie przysługiwało również prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia żywności i napojów podanym gościom podczas spotkań i narad, ponieważ wydatki te będą pośrednio związane z czynnościami opodatkowanymi VAT. Dyrektor KIS potwierdził również, że wnioskującej przysługuje prawo odliczenia podatku naliczonego wynikające z faktur VAT dokumentujących usługi cateringowe polegające na przygotowywaniu i dostarczaniu na zamówienie gotowych potraw lub na organizacji przyjęć, bowiem miejscem spożycia gotowych posiłków w miejscu wskazanym przez spółkę, które nie jest miejscem ich przyrządzenia. Natomiast w zakresie wypożyczania i dzierżawy podmiotom korzystającym z jachtu, niezależnie od rodzaju umowy leasingu na ten jacht, będzie zobowiązana do wystawiania faktur VAT ze stawką podstawową 23%, kwalifikując ten wynajem jako wypożyczenie sprzętu sportowego i rekreacyjnego.

Leasing jachtu atrakcyjniejszy od nabycia porsche
W świetle korzystnego stanowiska organu podatkowego, przedsiębiorcy rozważający leasing dobra luksusowego powinni wiedzieć, że bardziej opłacalne staje się nabycie jachtu niż porsche czy ferrari. Czas urlopu może być dobrą formą promocji firmy. Czy zatem nie warto rozważyć rezygnację z biernego wypoczynku na rzecz spotkań biznesowych, zorganizowanych np. w polskiej krainie jezior na jachcie. Nie można mieć wątpliwości, że każda ze stron – niezależnie od ostatecznego efektu negocjacji, będzie zadowolona z ich przebiegu. A to – wcześniej czy później – wpłynie na możliwość uzyskania przychodu ze sprzedaży, jak i ogólne funkcjonowanie firmy jako całości w jej otoczeniu biznesowym. A co najważniejsze – w poczuciu pełnej akceptacji organu podatkowego tego działania.

Autor: dr Alicja Tołwińska, Managing Associate, Doradca Podatkowy Grupa Chałas i Wspólnicy – Law | Tax & Finance | Accounting

[column width=”1/4″ last=”true” title=”undefined” title_type=”undefined” animation=”none” implicit=”true”]
[team_member name=”dr Alicja Tołwińska” position=”Managing Associate, Doradca Podatkowy” url=”” email=”atolwinska@chwp.pl” phone=”” picture=”https://www.chwp.pl/wp-content/uploads/2018/01/ATolowinska_small-1.jpg” googleplus=”” linkedin=”” facebook=”” twitter=”” youtube=”” pinterest=”” lastfm=”” instagram=”” dribble=”” vimeo=””]
[/team_member]
[/column]
[column width=”1/1″ last=”true” title=”” title_type=”single” animation=”none” implicit=”true”]
[/column]