maj 2010

Coraz częstszym zjawiskiem wśród pracowników jest chęć przynależności do zakładowych organizacji związkowych. Wiąże się to zarówno z pomocą prawną oferowaną członkom związku, jak i ze szczególną ochroną stosunku pracy działaczy związkowych. Czy jednak pracodawca dysponuje środkami prawnymi, które pozwalają mu na rozwiązanie stosunku pracy z członkiem „funkcyjnym” zakładowej organizacji związkowej? W świetle art. 32 ustawy z dnia z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych pracodawca, chcąc rozwiązać stosunek pracy (zmienić jednostronnie na niekorzyść pracownika warunki pracy lub płacy) z tzw. członkiem funkcyjnym zakładowej organizacji związkowej, z wyjątkiem gdy dopuszczają to odrębne przepisy, musi uzyskać zgodę zarządu tej organizacji. Poprzez członka funkcyjnego zakładowej organizacji związkowej należy rozumieć imiennie wskazanego uchwałą zarządu członka tego organu lub działacza danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionego do jej reprezentacji wobec pracodawcy bądź organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, w celu objęcia członka zakładowej organizacji związkowej ochroną przed zwolnieniem, zarząd zakładowej organizacji związkowej powinien wskazać pracodawcy imiennie konkretnego pracownika (konkretnych pracowników), którzy są objęci ochroną (art. 32 ust. 3 i 6 Ustawy związkowej). Imienne wskazanie przez zarząd zakładowej organizacji związkowej bądź komitet założycielski organizacji związkowej pracowników podlegających szczególnej ochronie jest prawem, a nie obowiązkiem tych organów. W myśl art. 32 ust. 7 Ustawy związkowej brak takiego wskazania powoduje ten tylko skutek, że szczególnej ochronie, z mocy prawa, podlega wyłącznie jedna osoba, tj. przewodniczący zakładowej organizacji związkowej, a w odniesieniu do komitetu założycielskiego – przewodniczący tego komitetu. Ochrona ta trwa do czasu wykonania uprawnienia do wskazania osób podlegających szczególnej ochronie. Co istotne, działalność związkowa nie może być pretekstem do nieuzasadnionego uprzywilejowania pracownika w sferach niedotyczących sprawowania przez niego funkcji związkowej. Nie każde naruszenie przez pracodawcę przepisów art. 32 Ustawy o związkach zawodowych stanowi rażące naruszenie prawa pracy w rozumieniu art. 281 pkt 3 Kodeksu pracy. Zgodnie z orzecznictwem przez wskazane naruszenie należy rozumieć jedynie sytuację, w której bezprawność rozwiązania stosunku pracy jest jaskrawa, oczywista dla każdego, a przez to budząca oburzenie społeczne (Wyrok Sądu Najwyższego z 6 lutego 2003r., III KKN 513/00). Z wyżej wskazanej ochrony działaczy związkowych jednoznacznie wynika, że pracodawca jest zobowiązany do uzyskania, wyrażonej w formie uchwały, zgody uprawnionego organu związkowego na wypowiedzenie (w tym również na wypowiedzenie zmieniające) bądź rozwiązanie stosunku pracy. Przy czym art. 32 ustawy związkowej nie zakreśla zarządowi zakładowej organizacji związkowej żadnego terminu do złożenia pracodawcy oświadczenia w przedmiocie udzielenia bądź odmowy udzielenia zgody na wypowiedzenie bądź rozwiązanie stosunku pracy. Istotnym jest, że negatywna decyzja właściwego organu organizacji związkowej jest wiążąca dla pracodawcy i nie może on zgodnie z prawem jednostronnie ani rozwiązać, ani zmienić stosunku pracy z działaczem związkowym. W tym miejscu należy wskazać, iż w przypadku rozwiązania umowy o pracę z „funkcyjnym” członkiem zakładowej organizacji związkowej (w sytuacji wystąpienia rzeczywistych podstaw do rozwiązania umowy o pracę wynikających z art. 52 k.p.,) i nieuzyskania ww. zgody zarządu organizacji związkowej, pracodawca, w sytuacji wniesienia przez pracownika powództwa do sądu, może powołać się na art. 8 kp. Należy wskazać, że korzystanie z ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy, w związku z pełnieniem funkcji w organizacji związkowej, może być uznane za sprzeczne z art. 8 kp (Wyrok SN z 30.01.2008r., I PK 198/07). Celem ochrony pracownika, wyznaczonym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy jest wyłączne zagwarantowanie mu niezależności w wypełnianiu jego funkcji, natomiast przepisy wyznaczające zakres jego ochrony mają charakter regulacji szczególnej i należy je wykładać ściśle.

Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna zaprasza do udziału w cyklu konferencji organizowanych wspólnie z Dziennikiem Gazetą Prawną pod hasłem „Szanse polskiej gospodarki na Wschodzie”. To niepowtarzalna okazja dla firm chcących zgłębić wiedzę, jak poruszać się na niezwykle wymagających rynkach wschodnich – jak minimalizować ryzyko i maksymalizować korzyści biznesowe. Z myślą o naszych Klientach przygotowaliśmy pulę specjalnych zaproszeń. Czekamy na Państwa zgłoszenia. Ilość miejsc ograniczona. Jeśli są Państwo zainteresowani uczestnictwem w konferencji w wybranym mieście, prosimy o przesłanie e-maila z informacją pod adres: konferencja@chwp.pl Liderzy Eksportu na Wschód to cykl konferencji o charakterze seminaryjnym, odbywających się w największych polskich miastach. Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna jest Partnerem Merytorycznym przedsięwzięcia. W ramach każdego spotkania nasi eksperci wystąpią z trzema prelekcjami, podczas których podzielą się wiedzą i doświadczeniem Kancelarii na temat prawnych aspektów handlu ze Wschodem. Zapraszamy do zapoznania się z programem i harmonogramem konferencji.

Czy zmiana przepisów dotyczących zwrotu wadium w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego wpłynie na zwiększenie płynności finansowej przedsiębiorców? Na przełomie 2009 i 2010 roku w związku z nowelizacją ustawy Prawo zamówień publicznych z dnia 5 listopada 2009 r. dokonano zmian w instytucji wadium, a w szczególności w uregulowaniach dotyczących jego zwrotu oraz zatrzymania. Rola, jaką pełni wadium w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego jest dość istotna, zwłaszcza z punktu widzenia zamawiającego. Przede wszystkim otrzymane wadium zwiększa pewność, że zostanie podpisana umowa o wykonanie zamówienia publicznego, będącego przedmiotem postępowania przez wykonawcę, którego ofertę wybrano za najkorzystniejszą. Nad wykonawcą ciąży bowiem groźba przepadku wniesionego wadium, jako formy zryczałtowanego odszkodowania za niewywiązanie się ze zobowiązań wobec zamawiającego. Dzięki żądaniu zabezpieczenia składanych ofert poprzez wniesienie wadium zamawiający może oczekiwać, że będą one przemyślane i oparte na rzetelnej analizie finansowej. Obowiązek żądania wadium przez zamawiającego określa art. 45 ust. 1-2 ustawy Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2007 r., nr 223, poz. 1655, z późn. zm.). Powołany przepis przewiduje zarówno obligatoryjne żądanie wniesienia wadium – w sytuacji, w której wartość zamówienia przekracza tzw. progi unijne, jak również fakultatywne – zależne od woli zamawiającego, jeżeli wartość zamówienia nie przekroczy progów unijnych. Wadium wnosi się przed upływem terminu składania ofert. Obowiązująca od 22 grudnia 2009 r. nowelizacja Prawa zamówień publicznych zmieniła w znaczący sposób uregulowania związane ze zwrotem wadium. Został przyspieszony termin jego zwrotu. Zgodnie z art. 46 Prawa zamówień publicznych, zamawiający zwraca wadium wszystkim wykonawcom niezwłocznie po wyborze oferty najkorzystniejszej lub unieważnieniu postępowania, z wyjątkiem wykonawcy, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza. Temu ostatniemu bowiem zamawiający zobowiązany jest zwrócić wadium niezwłocznie po zawarciu umowy w sprawie zamówienia publicznego oraz wniesieniu zabezpieczenia należytego wykonania umowy, jeżeli było ono wymagane. Obowiązek niezwłocznego zwrotu wadium spoczywa również na zamawiającym w sytuacji, w której wnioskuje o to wykonawca wycofujący swoją ofertę przed upływem terminu składania ofert. Jest to zatem istotna zmiana, wobec poprzednio obowiązującej regulacji, przewidującej obowiązek zwrotu wadium przez zamawiającego dopiero w sytuacjach, w których upłynął termin związania ofertą, zawarto umowę w sprawie zamówienia publicznego i wniesiono zabezpieczenie należytego wykonania tej umowy lub też, gdy zamawiający unieważnił postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, a protesty zostały ostatecznie rozstrzygnięte lub upłynął termin do ich wnoszenia. Pamiętać należy, iż zgodnie z art. 45 ust. 3 Prawa zamówień publicznych wysokość wadium może być określona w wysokości do 3% wartości zamówienia, nierzadko więc wadium wynosi nawet kilkaset tysięcy, a bywa, że i kilka milionów złotych. Są to zatem kwoty niepozostające bez znaczenia dla przedsiębiorców biorących udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, w szczególności, gdy są wnoszone w pieniądzu, a cena zaproponowana przez danego wykonawcę plasuje jego ofertę na dalekim miejscu w rankingu. Wydaje się więc słuszny kierunek zmian, który obrał polski ustawodawca. Skrócenie terminu zwrotu wadium niewątpliwie korzystnie wpływa na płynność finansową uczestników postępowania, nie prowadzi do nadmiernego zamrażania środków przez zamawiającego, daje możliwość, zwłaszcza wykonawcom dysponującym mniejszym kapitałem, częstszego udziału w postępowaniach inicjowanych przez różne podmioty. Wprowadzone zmiany nie wpływają również negatywnie na zabezpieczanie prawidłowego przebiegu postępowania. Zamawiający w dalszym ciągu dysponuje bowiem wadium wniesionym przez wykonawcę, którego oferta została uznana za najkorzystniejszą, do momentu podpisania przez niego umowy w sprawie zamówienia publicznego i wniesienia stosownego zabezpieczania prawidłowego wykonania umowy, jeżeli jest ono wymagane. Dopiero po dokonaniu tych czynności wykonawca, którego oferta została wskazana jako najkorzystniejsza może liczyć na zwrot wniesionego wadium.