wrzesień 2009

Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna Oddział w Toruniu Rozmowa Jeśli zasiliłeś szeregi bezrobotnych kredytobiorców, państwo pomoże ci w spłacie rat mieszkaniowych. Jeżeli jednak z jakiegoś powodu zdecydowałeś się na odejście z firmy za porozumieniem stron, nie masz co liczyć na wsparcie przy spłacie kredytu „Rz”: Kto i kiedy może się ubiegać o uzyskanie pomocy państwa w spłacie kredytu mieszkaniowego? ALEKSANDER BARCZEWSKI: Ustawa z 19 czerwca 2009 r. 0 pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych przewiduje, że pomoc może być przyznana kredytobiorcy zobowiązanemu do spłaty kredytu mieszkaniowego, który po 1 lipca 2008 r. utracił pracę rozumianą jako zatrudnienie lub inną pracę zarobkową lub prowadzenie działalności gospodarczej, podlegającej wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej, jako przedsiębiorca niezatrudniający pracowników oraz zarejestrował się jako bezrobotny i któremu przyznano prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a w dniu złożenia wniosku o pomoc posiada on status bezrobotnego. „Rz”: Czy na dopłaty mogą liczyć zarówno osoby zwolnione przez pracodawcę, czy również te, które odeszły z firmy za porozumieniem stron? Nie, ustawa nie przewiduje pomocy, gdy osoba odeszła z pracy za porozumieniem stron. Co zrobić – krok po kroku – aby skorzystać ze wsparcia przy spłacie kredytu? Należy zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna (status taki otrzymuje osoba, która nie jest zatrudniona, jest zdolna i gotowa do podjęcia pracy, ukończyła 18 lat ale nie ukończyła 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn oraz nie nabyła praw do renty lub emerytury). Następnie trzeba uzyskać z banku lub innej instytucji, która udzieliła kredytu (np. SKOK), oświadczenie zawierające informacje o udzielonym kredycie, w tym m.in. numer umowy kredytowej, walutę spłaty kredytu, terminy płatności oraz wysokość rat na kolejnych 12 miesięcy. Gdy skompletujemy powyższe dokumenty, należy złożyć wniosek do starosty o udzielenie pomocy w spłacie kredytu wraz z oświadczeniem banku lub innej instytucji, która udzieliła kredytu. „Rz”: Kto weryfikuje, czy bezrobotny dostanie dopłatę do raty? Pomoc przyznawana jest na podstawie decyzji starosty na wniosek uprawnionego złożony według wzoru w terminie do 31 grudnia 2010 r. w powiatowym urzędzie pracy, w którym bezrobotny został zarejestrowany jako bezrobotny. W decyzji starosta określa wysokość przyznanej pomocy. Może być przyznana maksymalnie na rok Pieniądze przekazuje Bank Gospodarstwa Krajowego bezpośrednio na konto banku lub innej instytucji, która udzieliła kredytu, a nie bezpośrednio do rąk osoby, której przyznano wsparcie. „Rz”: Czy pomoc może być przyznana, gdy kredytobiorca jest ubezpieczony od skutków bezrobocia? Osoby, które ubezpieczyły się od utraty pracy, mogą liczyć na pomoc państwa w spłacie kredytu tak samo jak ci, którzy takiego ubezpieczenia nie mają. Trzeba pamiętać, że osoby, które zdecydowały się na dodatkowe ubezpieczenie, musiały ponieść wyższe koszty kredytu. „Rz”: A co w sytuacji, gdy jeden z małżonków ma pracę, a drugi jest bezrobotny – państwo pomoże spłacać kredyt? Pomoc może być przyznana na rzecz małżonków, między którymi istnieje wspólność majątkowa niezależnie od tego, który z nich utracił zatrudnienie, o ile tylko spełnia on pozostałe warunki. Np. pomoc będzie przyznana małżeństwu, w którym mąż, będący kredytobiorcą, nadal pracuje, a jego żonie pracodawca wypowiedział umowę o pracę. „Rz”: Na jak wysokie dopłaty można liczyć? W decyzji o przyznaniu pomocy starosta określa wysokość pomocy. Nie może ona jednak przekraczać 1200 zł miesięcznie. „Rz”: Od czego zależy wysokość pomocy? Od warunków kredytu udzielonego przez bank, a także ustaleń poczynionych między instytucją kredytującą a starostą. „Rz”: A jakie znaczenie ma w tym przypadku status majątkowy bezrobotnego? Jest bez znaczenia. To znaczy, że prawo do ubiegania się o pomoc ma osoba, która pozostaje bez pracy, a mąż lub żona zarabiają np. 30 tyś. zł miesięcznie.

Uchwała Sądu Najwyższego przesądzająca o tym, że pracownikom decydującym się na rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 23′ par. 4 k.p. odprawa przysługuje tylko wyjątkowo, ma bardzo istotne znaczenie m.in. dla procesów fuzji spółek. Ułatwi ona bowiem przedsiębiorcom bardziej precyzyjne określenie ryzyk i kosztów związanych z procesem przejęcia pracowników. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego (uchwała z 18 czerwca 2009 r. III PZP 1/09 Biul. SN 2009/6/23) pracownicy, którzy w związku ^ przejęciem zakładu pracy decydują się skorzystać z prawa rozwiązania umowy o pracę za siedmiodniowym uprzedzeniem, co do zasady nie mają prawa do odprawy pieniężnej na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (tj. tzw. ustawy o zwolnieniach grupowych). Odprawa przysługiwać będzie jedynie wtedy, gdy przyczyną rozwiązania stosunku pracy będzie poważna zmiana warunków pracy na niekorzyść pracownika. Wobec nieprecyzyjnych przepisów w tym zakresie dotychczas mogły istnieć poważne wątpliwości co do tego, czy pracownikowi rozwiązującemu stosunek pracy w trybie art. 23′ par. 4 k.p. należy wypłacić odprawę na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych czy też nie. W przepisach kodeksu pracy, a także w przepisach ustawy o zwolnieniach grupowych brak jest bowiem regulacji, która dotyczyłaby kwestii wypłaty odprawy w przypadku rozwiązania umowy o pracę przez pracownika na podstawie art. 23′ par. 4 k.p. Kodeks pracy stanowi natomiast, że rozwiązanie umowy o pracę w tym trybie powoduje dla pracownika skutki, jakie przepisy prawa pracy wiążą z rozwiązaniem stosunku pracy przez pracodawcę za wypowiedzeniem (art. 23′ par. 4 zdanie drugie k.p.). Przed podjęciem omawianej uchwały możliwa więc była interpretacja, zgodnie z którą w każdym przypadku skorzystania przez pracownika z uprawnienia do rozwiązania umowy za uprze- dzeniem w związku z przejściem zakładu pracy na innego pracodawcę, miałoby miejsce rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników w rozumieniu ustawy o zwolnieniach grupowych. Przy takim założeniu każdy pracownik rozwiązujący umowę o pracę na podstawie art. 231 par. 4 k.p. z pracodawcą przejmującym zakład pracy (zatrudniającym co najmniej 20 pracowników) byłby uprawniony do otrzymania odprawy na podstawie art. 8 w związku z art. 10 ustawy o zwolnieniach grupowych. Można mieć jednak wątpliwości, czy treść rozstrzygnięcia omawianej uchwały będzie wystarczająca do unikania sporów pomiędzy odchodzącymi pracownikami a nowym pracodawcą, który przejął ich zakład pracy. Teza uchwały stanowi bowiem, że odprawa przysługiwać będzie wówczas, gdy przyczyną rozwiązania stosunku pracy będzie poważna zmiana warunków pracy na niekorzyść pracownika. Pojęcie to jest stosunkowo nieostre, dlatego też w praktyce kwestia oceny, czy w danym przypadku zachodzi taka poważna zmiana, może być sporna pomiędzy pracodawcą i pracownikiem. Jak można się spodziewać, dodatkowe wskazówki co do prawidłowej wykładni przepisów, którymi zajmował się Sąd Najwyższy w omawianej uchwale, zostaną zamieszczone w jej uzasadnieniu. Nie zmienia to jednak faktu, że zarówno w kwestii odpraw dla pracowników rozwiązujących umowę o pracę w trybie art. 23′ par. 4 k.p., a także w innych kwestiach dotyczących odpraw, istnieje potrzeba doprecyzowania przepisów prawa pracy poprzez jednoznaczne wskazanie, w jakich sytuacjach – oprócz przypadku klasycznego zwolnienia grupowego – i w jakim zakresie stosować należy przepisy ustawy o zwolnieniach grupowych.