Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy - Procesy na odległość już możliwe
PL|EN|RU|UA

Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy - Procesy na odległość już możliwe

Sądy w postępowaniu cywilnym mogą od niedawna przesłuchać świadka za pomocą wideokonferencji.

23 marca 2010 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie urządzeń i środków technicznych umożliwiających przeprowadzenie dowodu na odległość w postępowaniu cywilnym (Dz.U. nr 34, poz. 185).

Od tej pory sądy powinny coraz częściej przesłuchiwać świadków i biegłych na odległość, korzystając ze specjalnie do tego przygotowanych sal sądowych, wyposażonych w urządzenia do rejestracji obrazu i dźwięku.

Dotychczas przesłuchanie świadka z odległej miejscowości wymagało angażowania miejscowego sądu, często wyjazdu adwokatów na miejsce, a i tak sąd główny pozbawiony był bezpośredniego kontaktu ze świadkiem.

Otwarto pierwszy e-sąd.

Wprowadzona nowelizacja ma to zasadniczo zmienić. Świadka będzie można przesłuchać w sądzie właściwym ze względu na swoje miejsce zamieszkania, a jego zeznania za pośrednictwem łączy w czasie rzeczywistym dotrą na salę rozpraw, co jest szczególne przydatne w wypadku sporów transgranicznych. Z kolei dla podmiotów działających przez pełnomocników – przesłuchania na odległość zapewnią oszczędności w postaci kosztów podróży adwokatów i radców, którzy obecnie, chcąc uczestniczyć w przesłuchaniu świadka, muszą się stawiać na posiedzeniach wyznaczanych często w odległych miejscowościach. Dodatkowo zapisanie środka dowodowego na elektronicznym nośniku zapewni możliwość odtworzenia go w dowolnym czasie.

Istniejące dotychczas regulacje prawne umożliwiały przesłuchanie świadka „na odległość” jedynie na gruncie procedury karnej, a rozporządzenie ma umożliwić stosowanie takich środków również w procedurze cywilnej. Wydaje się, że korzyści związane z wdrożeniem tej procedury w procesie cywilnym będą w perspektywie większe niż koszt związany z wyposażeniem poszczególnych sądów w niezbędny sprzęt techniczny. Dzieje się tak dlatego, że większość sądów w kraju dysponuje już tego typu aparaturą. Na koniec 2009 r.w sprzęt do wideokonferencji wyposażonych było siedem sądów apelacyjnych, 45 sądów okręgowych, 23 sądy rejonowe i 21 aresztów i zakładów karnych. Sądy apelacyjne i jednostki penitencjarne posiadają po jednym zestawie do przesłuchiwania świadków na odległość. Pozostałe jednostki mają w większości po dwa zestawy.

W klasycznej formie sąd czy prokuratura dostawały protokół z odpowiedziami świadka na z góry zadane pytania. Tymczasem w trakcie składania zeznań mogą ujawnić się nowe fakty, które narzucają dodatkowe pytania, a to wymagało powtarzania przesłuchania. Przy wideoprzesłuchaniu sąd, prokurator czy adwokaci mogą reagować na bieżąco. Mogą też obserwować reakcje, mimikę świadka, czego żaden protokół nie odda. Ponadto zdarzało się, że sędzia musiał jechać przesłuchać świadka, tracąc cały dzień. Teraz taką czynność będzie mógł przeprowadzić w dwie godziny, będąc w sądzie i wykonując też inne czynności, co podnosi efektywność pracy i pozwala zaoszczędzić czas. Dla sądu ( Skarbu Państwa) oznacza to również ograniczenie wydatków związanych z koniecznością wypłacania świadkom zwrotu należnych im kosztów stawiennictwa.

Polskie sądy będą nagrywać rozprawy

Wprowadzenie w życie tych przepisów należy oceniać pozytywnie. Wideokonferencje już od wielu lat z powodzeniem stosowane są w sprawach karnych i nie wykazano do tej pory żadnych nadużyć, co do złamania zasady sprawiedliwego i rzetelnego postępowania sądowego.

Niezbędne zestawy audio-wideo są zamontowane we wszystkich większych zakładach karnych. Dzięki temu przesłuchania oskarżonych czy podejrzanych mogą się odbywać bez konieczności organizowania kosztownych konwojów z aresztu do siedziby sądu. Odpada również ryzyko ucieczki związane z transportem z aresztu czy zakładu karnego. Dotyczy to zwłaszcza więźniów niebezpiecznych. Z praktyki orzeczniczej widać, że przesłuchanie świadka – w tym pokrzywdzonego przestępstwem – w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt ze sprawcą podnosi gwarancję ochrony osoby świadka. Ma również korzystny walor psychologiczny – obniża strach przed złożeniem niekorzystnych dla oskarżonego zeznań. W niektórych przypadkach przesłuchanie na odległość może stanowić jedyną gwarancję dostępu do sądu, położonego w znacznej odległości od miejsca zamieszkania świadka.

Jeżeli przesłuchanie na odległość zostanie spopularyzowane, to z pewnością ułatwi prowadzenie spraw, gdy przesłuchiwane mają być osoby w podeszłym wieku, chore oraz wysocy rangą urzędnicy, którzy nie zostawią obowiązków na cały dzień, by jechać na drugi koniec Polski złożyć zeznania.

statuetka-luksusowa-marka-roku-poswiata