Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy - Ile za służebność przesyłu?
PL|EN|RU|UA

Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy - Ile za służebność przesyłu?

W skierowanym do pierwszego czytania rządowym projekcie zmiany ustawy kodeks cywilny zawarto wytyczne co do sposobu określania wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebność przesyłu. W uzasadnieniu projektu znalazło się stwierdzenie, że uwzględnienie postulatów przedsiębiorców przesyłowych o jednolite zasady obliczania wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu nie jest możliwe. Wniosek odmienny wypływa z rządowego projektu specustawy o korytarzach przesyłowych.

Praktyka sądowa pokazuje, że ustalenie wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu na tle obowiązujących przepisów jest bardzo trudne. Sądy, co do zasady, nie są w stanie zweryfikować obliczeń dokonywanych przez biegłych z zakresu szacowania nieruchomości, co powoduje powstawanie znacznych rozbieżności w rozmiarach zasądzanych wynagrodzeń. Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu
Zgodnie z projektowaną treścią art. 3052 § 4 k.c. wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu określane ma być przy uwzględnieniu wysokości wynagrodzeń ustalanych w drodze umowy za podobne obciążenia w zbliżonych okolicznościach, a w przypadku ich braku – stosownie do obniżenia użyteczności lub wartości obciążonej nieruchomości.
Umowy, o których mowa w dyspozycji projektowanego przepisu, powinny dotyczyć nieruchomości podobnych ze względu na lokalizację, wielkość, kształt, sąsiedztwo i przeznaczenie. Wybór tych referencyjnych transakcji pozostawiony został biegłym sadowym, co z całą pewnością nie przełoży się na ujednolicenie kryteriów stosowanych przy określaniu wysokości wynagrodzenia. Co więcej, takich transakcji w zasadzie nie ma. Wpływ na ten stan rzeczy ma fakt, że służebność przesyłu, będąca stosunkowo młodą instytucją, ustanawiana jest głównie na drodze sądowej. Podobnie wskazane w przepisie kryterium pomocnicze, uzależniające wysokość wynagrodzenia od zmniejszenia wartości lub użyteczności nieruchomości, pozostawia biegłym zbyt duży margines swobody i w rzeczywistości stara się nadać wynagrodzeniu charakter odszkodowawczy. Odszkodowanie za zajęcie nieruchomości przez urządzenia przesyłowe
Ustawa o korytarzach przesyłowych wprowadza instytucję służebności przesyłu powstającą z mocy prawa w dniu, w którym staje się ostateczna decyzja o ustanowieniu korytarza przesyłowego lub o jego określeniu. Co prawda prace nad specustawą w chwili obecnej są zawieszone, to jednak spodziewać się należy, iż w niedalekiej przyszłości współegzystować będą dwa akty prawne regulujące w sposób zupełnie odmienny zasady przyznawania finansowej rekompensaty za zajęcie nieruchomości pod urządzenia przesyłowe.
Ustawa o korytarzach przesyłowych, podobnie jak kodeks cywilny, przewiduje możliwość uzyskania rekompensaty za zajęcie nieruchomości przez urządzenia przesyłowe. W tym jednak przypadku rekompensata przybiera formę odszkodowania, które ma być obliczone za pomocą ustawowego, szczegółowo określonego algorytmu. Wyliczenie wysokości odszkodowania w oparciu o zaproponowaną w projekcie metodę wskaźnikowo-algorytmową będzie polegało na określeniu kwoty bazowej odszkodowania, która następnie zostanie skorygowana (obniżona lub utrzymana na tym samym poziomie) za pomocą współczynników uzależnionych od rodzaju posadowionych urządzeń.
Kwota bazowa stanowić będzie iloczyn:
a) powierzchni gruntu zajętego pod urządzenia przesyłowe,
b) średniej wartości metra kwadratowego gruntów ornych dla gruntów słabych – klasy V i VI, ogłaszanej przez Prezesa GUS,
c) wskaźnika zróżnicowania województwa ustalonego w oparciu o wartość produktu krajowego brutto przypadającego na osobę w danym województwie,
d) wskaźnika wartości grupy użytku gruntowego. Wysokość wskaźników określona została w załącznikach do projektu ustawy.
Odszkodowanie należne właścicielowi bądź użytkownikowi wieczystemu ustalać się ma jako ułamek kwoty bazowej uzależniony od rodzaju znajdujących się na nieruchomości urządzeń. Dla przykładu: jeżeli na nieruchomości posadowione będą urządzenia naziemne, tj. ułożone na gruncie lub nad gruntem w taki sposób, że prześwit między nimi a powierzchną gruntu uniemożliwia korzystanie z gruntu znajdującego się pod urządzeniem, to odszkodowanie będzie wynosiło 100 proc. kwoty bazowej. Jeżeli natomiast na nieruchomości znajdować się będą urządzenia nadziemne, tj. przebiegać będą nad nią linie energetyczne, odszkodowanie będzie wynosić 10, 20 lub 50 proc. kwoty bazowej, w zależności grupy użytku gruntowego. Odszkodowanie może ulec powiększeniu o 10 lub 20 proc kwoty bazowej, gdy posadowione na niej urządzenia są urządzeniami przesyłowymi o znaczeniu krajowym. Jeżeli natomiast właściciel lub użytkownik wieczysty wyda nieruchomość w terminie 14 dni od doręczenia mu decyzji lub pozwolenia na budowę, lub gdy konieczne jest uwzględnienie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomość, odszkodowanie zostanie powiększone o 5 proc. Powiększone w ten sposób odszkodowanie nie może przekroczyć jednak wartości kwoty bazowej.
Strona niezadowolona z wysokości odszkodowania będzie mogła dochodzić jego podwyższenia na drodze postępowania cywilnego. Powództwo takie będzie można wytoczyć wyłącznie w terminie 45 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość odszkodowania.
Projekt ustawy przewiduje ponadto wyłączenie możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu ustanowienia służebności przesyłu, jak również wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przed dniem powstania tej służebności, w wypadku uzyskania odszkodowania w trybie ustawy o korytarzach przesyłowych. Abstrahując od zarzutów co do niekonstytucyjności niektórych przepisów ustawy o korytarzach przesyłowych, wskazać należy, iż zaproponowany w niej ujednolicony sposób obliczania odszkodowania za obciążenie nieruchomości służebnością przesyłu jest zdecydowanie bardziej przejrzysty niż ogólnikowe wytyczne zawarte w projektowanej zmianie kodeksu cywilnego. Co więcej, obliczenia wykonane na podstawie opisanego algorytmu będą łatwe do zweryfikowania.
Bezsprzecznie obydwie ustawy, o ile uchwalone zostaną w brzmieniu zbliżonym do tego projektowanego, będą pozostawać w ścisłej interakcji. Dla przykładu wskazać należy, że na przedsiębiorstwa przesyłowe nałożono obowiązek uzyskania decyzji o określeniu korytarzy przesyłowych, dla których nie posiada jeszcze tytułu do gruntu. Nie można wykluczyć, że jednocześnie będzie toczyć się postępowanie administracyjne o określenie korytarza przesyłowego i postępowanie cywilne o ustanowienie służebności przesyłu lub o zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Powstanie wówczas zagadnienie, jaki wpływ mają na siebie te postępowania, czy zachodzi konieczność zawieszenia postępowania administracyjnego, czy pozostawiona do uznania sądu możliwość zawieszenia postępowania cywilnego.

statuetka-luksusowa-marka-roku-poswiata